Giải Câu 4 trang 101 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Câu 4 (trang 101) – Văn bản: Văn hoá hoa – cây cảnh

Vấn đề: Khi bàn về một vấn đề thuộc lĩnh vực văn hoá (thú chơi hoa, cây cảnh của người Việt), tác giả lại dành rất nhiều công sức tìm hiểu và tập hợp các cứ liệu từ văn học và ngôn ngữ. Có thể lí giải điều đó như sau:

a) Vì văn hoá, văn học và ngôn ngữ có mối quan hệ gắn bó mật thiết. Văn hoá của một dân tộc không tồn tại tách rời mà được lưu giữ, kết tinh ngay trong tiếng nói và trong các tác phẩm văn học. Thú chơi hoa, chơi cây cảnh là một nét sinh hoạt văn hoá, nên dấu ấn của nó in đậm trong ca dao, tục ngữ, thơ văn và trong vốn từ ngữ của người Việt. Muốn hiểu đúng và sâu về một vấn đề văn hoá thì phải tìm về chính những nơi nó được ghi lại – đó là văn học và ngôn ngữ.

b) Vì các cứ liệu văn học và ngôn ngữ là bằng chứng khách quan, có sức thuyết phục. Thú chơi hoa – cây cảnh là một hiện tượng tinh thần, khó nhìn thấy, khó đo đếm trực tiếp. Khi dẫn ra những câu thơ, câu ca dao, những tên gọi, cách định danh các loài hoa, loài cây… tác giả có được chứng cứ cụ thể, xác thực để chứng minh rằng đó là một truyền thống lâu đời, đã ăn sâu vào đời sống và tâm hồn người Việt. Nhờ vậy, những nhận định về văn hoá không còn là lời phỏng đoán chủ quan mà trở nên đáng tin cậy.

c) Vì cách làm ấy giúp làm nổi bật bề dày và chiều sâu của truyền thống văn hoá dân tộc. Những cứ liệu lấy từ văn học, ngôn ngữ qua nhiều thời kì cho thấy thú chơi hoa, cây cảnh không phải mới xuất hiện mà đã được hình thành, bồi đắp qua bao thế hệ. Qua đó, tác giả khẳng định đây là một giá trị văn hoá giàu truyền thống, thể hiện đời sống tinh thần phong phú, tâm hồn tinh tế và cách ứng xử đầy chất thẩm mĩ của người Việt.

d) Vì điều đó cũng thể hiện thái độ trân trọng và phương pháp làm việc nghiêm túc, khoa học của tác giả. Việc kì công tìm tòi, tập hợp cứ liệu cho thấy tác giả thật sự am hiểu, nâng niu nét đẹp văn hoá của dân tộc; đồng thời làm cho bài viết vừa giàu sức thuyết phục, vừa gợi cảm, hấp dẫn người đọc.

Kết luận: Bàn về một vấn đề văn hoá, tác giả hết sức quan tâm tập hợp cứ liệu văn học và ngôn ngữ bởi đó chính là nơi lưu giữ, kết tinh văn hoá dân tộc; những cứ liệu ấy vừa là bằng chứng xác thực, vừa cho thấy bề dày truyền thống, qua đó làm cho lập luận thêm chặt chẽ, giàu sức thuyết phục và thể hiện tấm lòng trân trọng của người viết đối với vẻ đẹp văn hoá Việt.