Giải Câu 3 trang 101 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Câu 3 (trang 101) — Văn hoá hoa – cây cảnh

Vấn đề cần làm sáng tỏ: *Người Việt thực sự có một văn hoá ứng xử riêng với thiên nhiên.*

Để làm sáng tỏ luận điểm này, tác giả không dựa vào một loại thông tin duy nhất mà huy động nhiều loại thông tin phong phú, nhiều góc độ. Có thể xác định tính đa dạng ấy ở các phương diện sau:

a) Đa dạng về *loại thông tin* (kiểu nội dung được nêu)
- Thông tin mang tính lịch sử – nguồn gốc: thú chơi hoa, cây cảnh của người Việt có từ lâu đời, gắn với truyền thống dân tộc.
- Thông tin mang tính phong tục – đời sống: việc trồng hoa, chơi cây, bày biện cây cảnh trong ngày lễ, ngày Tết, trong khuôn viên nhà cửa, đình chùa…
- Thông tin mang tính nghệ thuật – thẩm mĩ: cách tạo dáng, tạo thế cho cây (các kiểu thế cây, dáng cây), cách thưởng thức vẻ đẹp của hoa và cây.
- Thông tin mang tính quan niệm – triết lí – tinh thần: mỗi loài hoa, mỗi dáng cây gửi gắm một ý nghĩa, một bài học đạo lí, một quan niệm sống (ước vọng, phẩm chất, cốt cách con người).

b) Đa dạng về *phạm vi và đối tượng* được nhắc tới
- Nhiều loài hoa, nhiều loại cây cảnh khác nhau được dẫn ra làm dẫn chứng.
- Trải trên nhiều không gian văn hoá: gia đình, làng xóm, nơi thờ tự, chốn cung đình… cho thấy thú chơi này thấm vào mọi tầng lớp, mọi không gian sống của người Việt.

c) Đa dạng về *nguồn và hình thức dẫn chứng*
- Dẫn chứng từ thực tế đời sống, phong tục tập quán của người Việt.
- Dẫn chứng từ văn học dân gian và văn học viết: ca dao, tục ngữ, thơ ca nói về hoa, về cây.
- Dẫn chứng từ các giá trị tinh thần, biểu tượng quen thuộc (ví dụ các bộ tứ quý, tứ bình… tượng trưng cho bốn mùa, cho phẩm chất con người).

d) Tác dụng của tính đa dạng ấy
Việc kết hợp nhiều loại thông tin (lịch sử, phong tục, nghệ thuật, quan niệm tinh thần) cùng nhiều kiểu dẫn chứng (đời sống, văn học, biểu tượng) khiến vấn đề được soi chiếu từ nhiều phía. Nhờ đó, luận điểm *“Người Việt thực sự có một văn hoá ứng xử riêng với thiên nhiên”* trở nên toàn diện, giàu sức thuyết phục và đáng tin cậy: không chỉ nói chơi hoa – cây cảnh là một thú vui, mà khẳng định đó là một nét văn hoá, thể hiện cách người Việt gắn bó, trân trọng và gửi gắm tâm hồn, quan niệm sống của mình vào thiên nhiên.