Giải Câu 2 trang 101 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Câu 2 (trang 101). Tìm hiểu bố cục của văn bản, qua đó đánh giá cách tác giả triển khai ý tưởng và trình bày thông tin.

a) Bố cục của văn bản

Văn bản *Văn hoá hoa – cây cảnh* là một văn bản thông tin, có thể chia làm ba phần theo mạch triển khai từ khái quát đến cụ thể:

- Phần 1 (mở đầu) – Nêu vấn đề: Khẳng định hoa và cây cảnh gắn bó lâu đời, mật thiết với đời sống con người Việt Nam và trở thành một nét văn hoá. Phần này giới thiệu đối tượng và định hướng cho toàn bài: chơi hoa – cây cảnh không chỉ là thú vui mà là một phần của văn hoá dân tộc.

- Phần 2 (nội dung chính) – Triển khai vấn đề: Làm rõ biểu hiện và ý nghĩa của văn hoá hoa – cây cảnh:
+ Vai trò của hoa – cây cảnh trong đời sống vật chất và tinh thần (trang trí, làm đẹp không gian sống, gắn với lễ, Tết, thờ cúng, giao tiếp…).
+ Thú chơi hoa, chơi cây cảnh như một nghệ thuật (chọn cây, tạo thế, gửi gắm quan niệm, triết lí sống, tâm hồn, cốt cách của người chơi).

- Phần 3 (kết thúc) – Khái quát, khẳng định: Nâng vấn đề lên tầm văn hoá: hoa – cây cảnh thể hiện tình yêu thiên nhiên, óc thẩm mĩ và chiều sâu tâm hồn của con người Việt Nam; đó là giá trị văn hoá cần được trân trọng, giữ gìn.

b) Đánh giá cách tác giả triển khai ý tưởng và trình bày thông tin

- Cách triển khai ý tưởng mạch lạc, hợp lí: Tác giả đi theo trình tự từ khái quát (nêu hiện tượng, đối tượng) → cụ thể (biểu hiện, ý nghĩa) → khái quát nâng cao (giá trị văn hoá). Nhờ vậy, người đọc dễ theo dõi và dần nhận ra chiều sâu của vấn đề: từ *thú chơi* tới *nét văn hoá*.

- Thông tin được trình bày khách quan nhưng sinh động: Tác giả kết hợp cung cấp thông tin với lí giải, bình luận; đưa nhiều dẫn chứng gần gũi trong đời sống (chơi hoa ngày Tết, cây thế, tạo dáng cây…) khiến thông tin vừa đáng tin cậy vừa hấp dẫn.

- Phối hợp phương thức biểu đạt: Thuyết minh là chính, có đan xen miêu tả và biểu cảm; ngôn ngữ giàu hình ảnh, thể hiện thái độ trân trọng, tự hào. Điều này giúp làm nổi bật giá trị văn hoá – tinh thần của việc chơi hoa, cây cảnh chứ không dừng ở việc kể sự việc.

→ Nhìn chung, cách triển khai của tác giả chặt chẽ, logic, giàu sức thuyết phục, vừa truyền đạt thông tin rõ ràng vừa khơi gợi ở người đọc tình yêu và ý thức gìn giữ một nét đẹp văn hoá dân tộc.