Giải Câu hỏi trang 124 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Ngữ liệu d (trích *Cô Tô* – Nguyễn Tuân):

> Mặt trời lại rọi lên ngày thứ sáu của tôi trên đảo Thanh Luân một cách thật quá là đầy đủ. Tôi dậy từ canh tư. Còn tối đất, cố đi mãi trên đá đầu sư, ra thấu đầu mũi đảo. Và ngồi đó rình mặt trời lên.

a) Chỉ ra các câu rút gọn

Trong đoạn văn có hai câu rút gọn, cả hai đều bị lược bỏ chủ ngữ:

- Câu rút gọn (1): *"Còn tối đất, cố đi mãi trên đá đầu sư, ra thấu đầu mũi đảo."*
- Câu rút gọn (2): *"Và ngồi đó rình mặt trời lên."*

(Hai câu đầu – *"Mặt trời lại rọi lên… đầy đủ."* và *"Tôi dậy từ canh tư."* – là câu đầy đủ, có chủ ngữ rõ ràng.)

b) Khôi phục thành phần bị tỉnh lược (chủ ngữ)

Chủ ngữ bị lược chính là "tôi" (nhân vật xưng "tôi" đã nêu ở câu trước). Khôi phục lại:

- Câu (1): *"Còn tối đất, tôi cố đi mãi trên đá đầu sư, (tôi) ra thấu đầu mũi đảo."*
- Câu (2): *"Và tôi ngồi đó rình mặt trời lên."*

c) Tác dụng của việc dùng câu rút gọn trong mỗi trường hợp

- Câu (1): Lược chủ ngữ "tôi" giúp tránh lặp lại chủ ngữ đã xuất hiện ngay trước đó (*"Tôi dậy từ canh tư"*), làm câu văn gọn, nhẹ; đồng thời dồn dập các động từ *cố đi mãi – ra thấu* khiến nhịp văn nhanh, liền mạch, diễn tả chuỗi hành động nối tiếp của nhân vật trong hành trình ra đầu mũi đảo đón mặt trời.
- Câu (2): Tiếp tục lược chủ ngữ "tôi" để câu văn ngắn gọn, mạch văn trôi chảy, thông tin tập trung vào hành động *ngồi rình mặt trời lên*; câu rút gọn nối tiếp tự nhiên với câu trước, tạo cảm giác háo hức, chờ đợi khoảnh khắc mặt trời mọc.

→ Nhìn chung, việc dùng câu rút gọn làm cho lời văn súc tích, tránh trùng lặp, nhịp điệu nhanh gọn, phù hợp với mạch kể liên tiếp các hành động của "tôi".