Giải Bài 4 trang 123 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Yêu cầu: Tìm câu rút gọn trong các đoạn văn, cho biết thành phần nào được rút gọn, khôi phục thành phần ấy và nêu tác dụng của việc rút gọn.

a.
- Câu rút gọn: "– Chưa."
- Thành phần được rút gọn: cả chủ ngữ lẫn vị ngữ (chỉ còn lại một từ làm phần trả lời).
- Khôi phục: *"Tôi chưa nhìn thấy chim chìa vôi nó bay từ bãi cát vào bờ bao giờ."*
- Tác dụng: Đây là câu đáp trong hội thoại. Rút gọn giúp câu trả lời ngắn gọn, nhanh, tránh lặp lại những từ ngữ đã có ở câu hỏi, phù hợp với lời nói tự nhiên khi đối thoại.

b.
- Câu rút gọn: "Cho ra kiểu cách con nhà võ."
- Thành phần được rút gọn: chủ ngữ.
- Khôi phục: *"Tôi cho ra kiểu cách con nhà võ."*
- Tác dụng: Chủ ngữ "tôi" (Dế Mèn) đã xuất hiện ở các câu trước nên được lược bỏ để tránh lặp, làm cho câu văn gọn, dồn dập, nhấn mạnh dáng vẻ điệu bộ oai vệ, kiểu cách của nhân vật.

c.
- Câu rút gọn thứ nhất: "Sao lại ăn trộm hòn đá này?" — rút gọn chủ ngữ. Khôi phục: *"Sao cậu lại ăn trộm hòn đá này?"*
- Câu rút gọn thứ hai: "Dùng xong sẽ mang trả lại!" — rút gọn chủ ngữ. Khôi phục: *"Dùng xong, chúng tớ sẽ mang trả lại!"*
- Tác dụng: Chủ ngữ đã rõ trong ngữ cảnh đối thoại (người nghe/người nói đều biết đang nói về ai) nên được lược bỏ. Việc rút gọn làm lời thoại ngắn gọn, tự nhiên, khẩn trương, đúng với không khí trò chuyện, tranh luận giữa hai nhân vật.