Giải Bài 2 trang 96 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Phân tích câu bị động ban đầu:

Câu đã cho là câu bị động, có cụm từ "được" đứng trước động từ:

> Khối đá có hình người trên đỉnh Yên Tử được người đời sau gọi là tượng An Kỳ Sinh.

- Chủ ngữ của câu bị động: *Khối đá có hình người trên đỉnh Yên Tử* (đối tượng chịu tác động của hành động).
- Chủ thể thực hiện hành động: *người đời sau*.
- Hành động: *gọi là tượng An Kỳ Sinh*.

a) Biến đổi thành câu chủ động:

Đưa chủ thể của hành động (*người đời sau*) lên làm chủ ngữ, bỏ từ "được", chuyển đối tượng chịu tác động xuống làm bổ ngữ:

> Người đời sau gọi khối đá có hình người trên đỉnh Yên Tử là tượng An Kỳ Sinh.

b) Nhận xét về sự thay đổi nghĩa của câu:

- Về nội dung thông tin cơ bản, hai câu diễn đạt cùng một sự việc, nghĩa không thay đổi căn bản.
- Tuy nhiên, điểm nhấn (đối tượng được nói đến trước hết) đã thay đổi:
- Ở câu bị động, chủ ngữ là *khối đá*, nên câu hướng sự chú ý vào bản thân *khối đá có hình người trên đỉnh Yên Tử* – đối tượng được nhắc đến, được mọi người đặt tên. Hành động "gọi tên" được nhìn từ phía đối tượng tiếp nhận.
- Ở câu chủ động, chủ ngữ là *người đời sau*, nên câu lại nhấn mạnh vào chủ thể thực hiện hành động – nhấn mạnh chính *người đời sau* là những người đã đặt tên cho khối đá.
- Vì vậy, khi đặt trong văn bản viết về *khối đá – tượng An Kỳ Sinh* trên đỉnh Yên Tử, câu bị động phù hợp hơn: nó giữ cho "khối đá" làm trung tâm, bảo đảm sự liên kết, mạch lạc với các câu xung quanh (vốn đang nói về khối đá).