Sách giáo khoa Ngữ văn 9 Tập hai

Giải Bài 3 trang 96 SGK Ngữ văn 9

Thực hành tiếng Việt: Biến đổi cấu trúc câu   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc câu sau và thực hiện các yêu cầu nêu ở dưới:

Chính Thái Tông khi nhắc lại câu nói của Phù Vân quốc sư, đã gọi ông là Trúc Lâm đạo sĩ.
(Theo Thi Sảnh, Yên Tử, núi thiêng)

a. Xác định căn cứ để xếp câu trên vào kiểu câu chủ động.
b. Biến đổi cấu trúc của câu từ chủ động thành bị động theo hai hướng:

– Hoán đổi vị trí các cụm từ chỉ đối tượng của hoạt động và chủ thể của hoạt động, có sử dụng từ được.

– Sử dụng từ được nhưng lược bỏ cụm từ chỉ chủ thể của hoạt động.

Gợi ý trả lời

a. Căn cứ để xếp câu trên vào kiểu câu chủ động

Câu đã cho: *"Chính Thái Tông khi nhắc lại câu nói của Phù Vân quốc sư, đã gọi ông là Trúc Lâm đạo sĩ."*

Xét nòng cốt câu:

- Chủ ngữ: *Chính Thái Tông* — chỉ chủ thể của hoạt động (người thực hiện hành động).
- Vị ngữ: *đã gọi ông là Trúc Lâm đạo sĩ* — nêu hoạt động *gọi* do chủ thể thực hiện.
- Đối tượng của hoạt động: *ông* (tức Phù Vân quốc sư) — là người/vật chịu tác động của hoạt động *gọi*.

→ Căn cứ để xếp câu vào kiểu câu chủ động: chủ ngữ của câu (*Thái Tông*) biểu thị chủ thể của hoạt động, còn đối tượng chịu tác động của hoạt động (*ông*) đứng sau động từ, giữ vai trò bổ ngữ. Đây chính là đặc điểm của câu chủ động.

b. Biến đổi cấu trúc câu từ chủ động sang bị động theo hai hướng

– Hướng 1: Hoán đổi vị trí cụm từ chỉ đối tượng và cụm từ chỉ chủ thể của hoạt động, có dùng từ *được*

Đưa đối tượng (*ông*) lên làm chủ ngữ, đẩy chủ thể (*Thái Tông*) xuống sau, thêm từ *được*:

> *Ông được chính Thái Tông gọi là Trúc Lâm đạo sĩ khi (Thái Tông) nhắc lại câu nói của Phù Vân quốc sư.*

– Hướng 2: Dùng từ *được* nhưng lược bỏ cụm từ chỉ chủ thể của hoạt động*

Giữ đối tượng (*ông*) làm chủ ngữ, dùng *được*, nhưng bỏ phần chỉ chủ thể (*Thái Tông*):

> *Ông được gọi là Trúc Lâm đạo sĩ.*

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.