Giải Bài 5 trang 95 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a) Liệt kê những chi tiết thể hiện cách giải thích tên gọi của một số vị trí, di tích ở Yên Tử

Trong văn bản *Yên Tử, núi thiêng* (Theo Thi Sảnh), tác giả nhiều lần dừng lại để cắt nghĩa nguồn gốc tên gọi của các địa danh, di tích. Có thể kể ra những chi tiết tiêu biểu sau:

- Tên núi "Yên Tử": được giải thích gắn với tên một đạo sĩ tên là *An Kỳ Sinh* (còn gọi là Yên Kỳ Sinh) – người xưa lên núi tu luyện, tìm cây thuốc để chế thuốc trường sinh; vì thế núi mang tên Yên Tử. Ngoài ra núi còn có những tên khác như *Bạch Vân Sơn, Phù Vân Sơn* – gọi theo đặc điểm quanh năm mây trắng bao phủ.

- Suối Giải Oan: được giải thích bằng câu chuyện khi vua Trần Nhân Tông lên núi tu hành, các cung tần, mỹ nữ theo can ngăn nhưng không được nên đã trẫm mình xuống suối; nhà vua cho lập đàn làm lễ *giải oan* cho họ, từ đó dòng suối mang tên suối Giải Oan.

- Chùa Hoa Yên: vốn trước có tên là Vân Yên (mây khói yên bình); về sau, khi vua Lê Thánh Tông lên vãn cảnh, thấy cảnh chùa rực rỡ trăm hoa đua nở nên đổi gọi là Hoa Yên.

- Tượng An Kỳ Sinh: pho tượng đá trên đỉnh núi được giải thích là hóa thân / dấu tích của vị đạo sĩ An Kỳ Sinh, gắn tên người tu tiên với tên tượng.

- Các địa danh khác: những tên như *Cổng Trời, chùa Đồng, am Ngọa Vân (am nằm trong mây)*… cũng được gọi theo vị trí, hình dáng hoặc đặc điểm cảnh vật (chùa đúc bằng đồng, am nằm ẩn giữa tầng mây…).

→ Điểm chung: mỗi tên gọi đều được gắn với một truyền thuyết, một nhân vật lịch sử hoặc một đặc điểm của cảnh vật, khiến địa danh không chỉ là cái tên mà còn mang theo một câu chuyện.

b) Việc giải thích đó đáp ứng yêu cầu gì của loại văn bản giới thiệu một cảnh quan?

Việc cắt nghĩa tên gọi như trên đáp ứng những yêu cầu cơ bản của một văn bản thông tin giới thiệu một danh lam thắng cảnh:

- Cung cấp thông tin chính xác, có nguồn gốc rõ ràng: giúp người đọc hiểu *vì sao* nơi ấy có tên như vậy, tức là làm rõ nguồn gốc, lịch sử hình thành của cảnh quan – một yêu cầu cốt lõi của văn bản giới thiệu.

- Làm nổi bật giá trị lịch sử – văn hóa – tâm linh của Yên Tử: những câu chuyện gắn với vua Trần Nhân Tông, với đạo sĩ An Kỳ Sinh, với lễ giải oan… cho thấy Yên Tử là trung tâm Phật giáo, là "núi thiêng", qua đó khẳng định ý nghĩa đặc biệt của quần thể.

- Tăng sức hấp dẫn, khơi gợi cảm xúc và trí tưởng tượng cho người đọc, người tham quan: địa danh trở nên sống động, gần gũi, giàu chất thơ và huyền thoại, khiến người đọc muốn tìm đến chiêm ngưỡng.

- Thể hiện thái độ trân trọng, tự hào đối với di sản, đồng thời định hướng cho du khách cách cảm nhận, ứng xử với một không gian văn hóa – tâm linh.

→ Như vậy, cách giải thích tên gọi vừa bảo đảm tính thông tin, chính xác, khách quan, vừa làm cho bài giới thiệu sinh động, hấp dẫn, giàu ý nghĩa, đúng với đặc trưng của văn bản giới thiệu một cảnh quan.