Giải Bài 4 trang 95 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Nhận xét về tỉ lệ giữa các đoạn miêu tả và các đoạn dẫn tư liệu lịch sử trong văn bản "Yên Tử, núi thiêng"

a) Tỉ lệ giữa hai loại đoạn trong văn bản

Đọc kĩ văn bản, có thể thấy tác giả Thi Sảnh đan xen khá đều hai mạch nội dung:

- Các đoạn miêu tả: tả cảnh thiên nhiên Yên Tử — đường lên núi, rừng trúc, suối, mây, chùa Đồng trên đỉnh, không khí linh thiêng, hùng vĩ mà thơ mộng của non thiêng. Đây là phần chiếm tỉ lệ khá lớn, giàu hình ảnh, cảm xúc.
- Các đoạn dẫn tư liệu lịch sử: nói về vua Trần Nhân Tông từ bỏ ngai vàng lên Yên Tử tu hành, lập nên Thiền phái Trúc Lâm; về hệ thống chùa, tháp, di tích gắn với lịch sử Phật giáo và lịch sử dân tộc. Phần này cũng xuất hiện xen kẽ, cung cấp chiều sâu văn hóa – lịch sử cho cảnh vật.

Như vậy, tỉ lệ hai loại đoạn gần như cân đối, hài hòa: đoạn tả cảnh thường đi liền ngay với đoạn giới thiệu tư liệu lịch sử tương ứng với cảnh ấy (tả đến đâu, giải thích ý nghĩa lịch sử – văn hóa đến đó), nếu có nghiêng thì nghiêng nhẹ về phía miêu tả để tạo chất văn, chất trữ tình cho bài du kí.

b) Tỉ lệ ấy có hợp lí không

Tỉ lệ ấy hợp lí, vì:

- "Yên Tử, núi thiêng" là văn bản thông tin kiểu du kí – giới thiệu danh lam thắng cảnh. Nếu chỉ tả cảnh thì bài viết sẽ thành bài văn tả phong cảnh thuần túy, thiếu chiều sâu; nếu chỉ dẫn tư liệu lịch sử thì khô khan như một bài khảo cứu, mất đi sức hấp dẫn.
- Việc xen kẽ cân đối khiến cảnh vật không chỉ đẹp mà còn "có hồn", có bề dày; còn các tư liệu lịch sử nhờ gắn với cảnh thực mà trở nên sinh động, dễ cảm nhận. Hai mạch nương tựa, soi sáng cho nhau.

c) Tỉ lệ ấy thể hiện ý tưởng gì của tác giả

Cách tổ chức cân đối giữa miêu tả và tư liệu lịch sử cho thấy ý đồ của tác giả:

- Khẳng định Yên Tử không chỉ là một thắng cảnh thiên nhiên hùng vĩ, thơ mộng mà còn là một vùng đất thiêng — nơi hội tụ giá trị lịch sử, văn hóa, tâm linh của dân tộc (gắn với vua Trần Nhân Tông và Thiền phái Trúc Lâm).
- Qua đó, tác giả muốn khơi dậy ở người đọc niềm tự hào, trân trọng và ý thức gìn giữ di sản thiên nhiên và văn hóa của đất nước — vẻ đẹp Yên Tử là sự hòa quyện giữa kì quan tạo hóa và chiều sâu lịch sử do con người Việt Nam vun đắp.