Giải Bài 6 trang 95 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

a) Yếu tố biểu cảm đã được tác giả sử dụng như thế nào?

Trong văn bản *Yên Tử, núi thiêng*, bên cạnh việc thuyết minh, giới thiệu về danh thắng, tác giả Thi Sảnh đã đan xen rất nhiều yếu tố biểu cảm – tức là trực tiếp hoặc gián tiếp bộc lộ cảm xúc, thái độ, tình cảm của người viết trước đối tượng được nói tới. Có thể nhận ra qua các biểu hiện sau:

- *Qua cách dùng từ ngữ giàu sắc thái biểu cảm, trang trọng, ngợi ca:* Ngay nhan đề và trong toàn bài, tác giả gọi Yên Tử là "núi thiêng", "đất tổ", "kinh đô Phật giáo"…; dùng những từ ngữ bộc lộ sự trân trọng, thành kính, tự hào đối với vẻ đẹp thiên nhiên và chiều sâu văn hóa – lịch sử của Yên Tử.

- *Qua những câu văn miêu tả thấm đẫm cảm xúc:* Khi tả cảnh mây núi, rừng trúc, chùa tháp, suối thác, con đường hành hương…, người viết không chỉ ghi lại một cách khách quan mà còn thể hiện sự ngỡ ngàng, say mê, rung động trước vẻ đẹp vừa hùng vĩ vừa linh thiêng, u tịch của chốn non thiêng.

- *Qua thái độ kính ngưỡng đối với con người lịch sử:* Khi nhắc tới Phật hoàng Trần Nhân Tông – vị vua từ bỏ ngai vàng lên Yên Tử tu hành, sáng lập Thiền phái Trúc Lâm – tác giả bộc lộ niềm cảm phục, ngưỡng mộ và lòng biết ơn, tự hào về một nhân cách, một giá trị văn hóa dân tộc.

- *Qua những câu cảm thán, những lời bình, lời bày tỏ trực tiếp cảm nghĩ:* Người viết nhiều lần xen vào những nhận xét, suy ngẫm, liên tưởng mang màu sắc cá nhân, khiến bài viết không khô khan như một bản giới thiệu đơn thuần mà như lời tâm tình, chia sẻ của một người thiết tha yêu và trân trọng Yên Tử.

→ Như vậy, yếu tố biểu cảm được sử dụng một cách tự nhiên, hài hòa, thấm vào trong từng câu chữ miêu tả và thuyết minh, chứ không tách rời; cảm xúc chủ đạo là niềm tự hào, trân trọng, kính ngưỡng trước vẻ đẹp thiên nhiên và giá trị lịch sử – văn hóa – tâm linh của Yên Tử.

b) Yếu tố biểu cảm đóng vai trò gì trong việc làm tăng tính hấp dẫn của văn bản?

- *Làm cho văn bản thông tin không khô khan, giàu sức truyền cảm:* Những thông tin về địa lí, lịch sử, Phật giáo… vốn dễ trở nên khô cứng, nhưng nhờ được thể hiện bằng giọng văn chan chứa cảm xúc nên trở nên sinh động, gần gũi, cuốn hút người đọc.

- *Khơi gợi cảm xúc, sự đồng cảm nơi người đọc:* Cảm xúc chân thành của tác giả có sức lan tỏa, khiến người đọc cũng rung động, yêu mến, tự hào và mong muốn được tìm hiểu, được đến thăm Yên Tử.

- *Giúp làm nổi bật giá trị của đối tượng:* Thái độ trân trọng, kính ngưỡng của người viết góp phần tô đậm vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ, linh thiêng và chiều sâu văn hóa, lịch sử, tâm linh của Yên Tử, khiến danh thắng hiện lên vừa chân thực vừa thiêng liêng, đáng quý.

- *Thể hiện rõ cái "tôi" của người viết, tạo nên dấu ấn riêng:* Nhờ yếu tố biểu cảm, bài viết mang đậm tình cảm và quan điểm cá nhân, tạo sự tin cậy, gắn kết giữa người viết và người đọc, làm tăng sức thuyết phục và sức hấp dẫn cho văn bản.

→ Tóm lại, yếu tố biểu cảm chính là "chất keo" gắn kết thông tin với cảm xúc, biến một văn bản giới thiệu danh thắng thành một bài viết vừa cung cấp hiểu biết, vừa lay động tâm hồn, nhờ đó làm tăng rõ rệt tính hấp dẫn, sức lôi cuốn của văn bản.