Giải Bài 2 trang 87 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

## Phân tích đề

Đây là bài trình bày ý kiến về một vấn đề xã hội (nghị luận xã hội). Vấn đề đưa ra dưới dạng một nhận định: *"Chỉ có con người mới cải thiện được tình trạng biến đổi khí hậu trên Trái Đất"*. Nhiệm vụ gồm ba phần: (1) lập dàn ý, (2) viết Mở bài, (3) viết đoạn đầu của Thân bài.

Về thái độ, người viết nên tán thành nhận định (con người giữ vai trò quyết định), nhưng cần hiểu chữ *"chỉ có"* một cách biện chứng: con người vừa là thủ phạm chính gây biến đổi khí hậu, vừa là lực lượng duy nhất có đủ ý thức, tri thức và khả năng hành động để cải thiện tình trạng ấy.

---

## a) Lập dàn ý

1. Mở bài
- Dẫn dắt từ thực trạng biến đổi khí hậu đang đe dọa Trái Đất (nắng nóng, băng tan, thiên tai…).
- Nêu vấn đề nghị luận và trích nhận định; bày tỏ ý kiến chung: tán thành.

2. Thân bài

*Ý 1 — Giải thích:*
- Biến đổi khí hậu là gì: sự thay đổi bất thường, kéo dài của khí hậu (nhiệt độ, lượng mưa…), chủ yếu do khí nhà kính.
- "Cải thiện tình trạng biến đổi khí hậu": làm chậm, giảm nhẹ và khắc phục hậu quả.
- Vì sao nói *chỉ có con người* mới làm được: con người là nguyên nhân chính, đồng thời là loài duy nhất có ý thức, khoa học và tổ chức xã hội để thay đổi.

*Ý 2 — Bàn luận, chứng minh (lí lẽ + bằng chứng):*
- Con người gây ra biến đổi khí hậu: đốt nhiên liệu hóa thạch, phá rừng, xả thải → nên con người phải là người chịu trách nhiệm cải thiện.
- Chỉ con người có tri thức và công nghệ: năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời), xe điện, trồng rừng, công ước quốc tế (Nghị định thư Kyoto, Thỏa thuận Paris).
- Con người có khả năng hành động tập thể, thay đổi lối sống: tiết kiệm điện, giảm rác thải nhựa, phân loại rác…

*Ý 3 — Mở rộng, trao đổi:*
- Nói "chỉ có con người" không có nghĩa phủ nhận vai trò tự nhiên (rừng, đại dương tự điều hòa), mà nhấn mạnh con người là chủ thể quyết định.
- Phê phán thái độ vô trách nhiệm, ỷ lại; mỗi cá nhân, nhất là học sinh, đều có thể góp phần.

3. Kết bài
- Khẳng định lại vai trò quyết định của con người.
- Lời kêu gọi hành động, liên hệ trách nhiệm bản thân.

---

##

b) Viết Mở bài

Những mùa hè ngày càng oi bức, những trận lũ lụt, hạn hán, những tảng băng ở hai cực lặng lẽ tan ra… — tất cả đang nhắc nhở chúng ta rằng Trái Đất, ngôi nhà chung của muôn loài, đang "lên cơn sốt" vì biến đổi khí hậu. Trước thực trạng đáng lo ấy, có ý kiến cho rằng: *"Chỉ có con người mới cải thiện được tình trạng biến đổi khí hậu trên Trái Đất"*. Theo em, đây là một nhận định hoàn toàn xác đáng, bởi con người vừa là nguyên nhân chính gây ra, lại vừa là lực lượng duy nhất đủ sức làm dịu đi những biến đổi khắc nghiệt của khí hậu toàn cầu.

---

##

c) Viết đoạn đầu của Thân bài

Trước hết, cần hiểu biến đổi khí hậu là sự thay đổi bất thường và kéo dài của các yếu tố khí hậu như nhiệt độ, lượng mưa, mực nước biển…, mà nguyên nhân chủ yếu là lượng khí nhà kính do con người thải ra ngày một tăng. "Cải thiện tình trạng biến đổi khí hậu" nghĩa là làm chậm lại quá trình ấy, giảm nhẹ và khắc phục những hậu quả mà nó gây ra. Khi nói *chỉ có con người* mới làm được điều đó, ý kiến trên muốn nhấn mạnh một sự thật: trong tất cả các loài trên Trái Đất, con người là loài duy nhất vừa gây ra biến đổi khí hậu, vừa có ý thức, tri thức và khả năng hành động để thay đổi nó. Cây cối, đại dương có thể tự điều hòa phần nào, nhưng chúng không thể tự ngừng những nhà máy xả khói hay tự trồng lại những cánh rừng đã mất. Chỉ con người mới có thể làm những việc ấy — và vì thế, trách nhiệm cải thiện khí hậu trước hết thuộc về chính con người.