Giải Câu 3 trang 103 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Mở ý – khái quát: Bài thơ *Ngày xưa* của Vũ Cao mượn hình ảnh người bà (người mẹ) ru cháu, kể chuyện Kiều bên bếp lửa, cánh võng, đêm trăng… để nói về một điều lớn hơn: Truyện Kiều đã sống trong đời sống tinh thần của nhân dân Việt Nam qua bao thế hệ. Từ đó, bài thơ gợi cho em những suy nghĩ sâu sắc về *sức sống bền bỉ, mãnh liệt* của kiệt tác Nguyễn Du.

a) Truyện Kiều sống trong đời sống hằng ngày, gần gũi và thân thuộc với mọi người dân:
Trong bài thơ, Truyện Kiều không nằm im trong trang sách bác học mà vang lên qua lời ru, lời kể của bà, của mẹ bên cánh võng, bếp lửa, trong những đêm quê bình dị. Điều đó cho thấy Truyện Kiều đã đi vào đời sống dân gian, trở thành món ăn tinh thần quen thuộc của mọi tầng lớp – từ người bình dân ít chữ đến người có học. Nó được truyền miệng, được ngâm, được “lẩy”, được ru, nên sống động và gần gũi với tâm hồn người Việt.

b) Truyện Kiều được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, nối liền quá khứ với hiện tại:
Hình ảnh bà kể – cháu nghe, mẹ ru – con lớn lên trong câu Kiều cho thấy tác phẩm được trao truyền qua nhiều đời. Mỗi thế hệ lại tiếp nhận, gìn giữ và yêu mến Truyện Kiều, khiến nó không bao giờ cũ. Chính sự tiếp nối ấy làm nên sức sống trường tồn: Truyện Kiều ra đời đã hơn hai trăm năm nhưng vẫn sống mãi trong lòng người dân Việt Nam.

c) Truyện Kiều sống được là nhờ đồng cảm sâu xa với tâm hồn, số phận và tình cảm của nhân dân:
Người dân yêu Kiều vì thương nàng Kiều tài sắc mà bạc mệnh, vì xót xa trước những nỗi oan khuất, vì trân trọng khát vọng về tình yêu, công lí và lòng nhân ái. Những giá trị nhân đạo và vẻ đẹp nghệ thuật của Truyện Kiều đã chạm đến trái tim mọi người, nói hộ nỗi lòng và ước mơ của họ. Nhờ gắn bó máu thịt với tâm hồn dân tộc như thế, Truyện Kiều mới có sức sống bền lâu đến vậy.

d) Suy nghĩ của em (liên hệ):
Bài thơ khiến em thêm tự hào về Truyện Kiều và về thiên tài Nguyễn Du – người đã làm vẻ vang tiếng Việt và văn hóa dân tộc. Em hiểu rằng một tác phẩm chỉ thật sự bất tử khi nó sống trong lòng nhân dân. Vì thế, mỗi chúng ta cần trân trọng, gìn giữ và tiếp tục trao truyền di sản quý báu ấy cho các thế hệ mai sau.

Kết ý: Qua bài thơ *Ngày xưa*, em thấy Truyện Kiều có một sức sống thật kì diệu: gần gũi, bền bỉ và bất tử trong đời sống tinh thần của người dân Việt Nam, trở thành một phần không thể thiếu của hồn dân tộc.