Giải Câu 1 trang 103 SGK Ngữ văn 9

Gợi ý trả lời

Phân tích hình ảnh người bà ru cháu bằng những câu Kiều

Trong bài thơ, người bà (mẹ của nhân vật "tôi") "chiều chiều" ru cháu bằng chính những câu thơ trong *Truyện Kiều* của Nguyễn Du. Khi nhân vật "tôi" băn khoăn "cháu hiểu làm sao / Những câu thơ tự thuở nào", bà không trả lời mà "Hai tay ôm cháu, mẹ ngồi vẫn ru". Chi tiết ấy gợi cho em những suy nghĩ sau:

a) Lời ru Kiều là sợi dây nối các thế hệ, trao truyền tình yêu văn hóa dân tộc.
Bà biết đứa cháu còn quá nhỏ, chưa thể hiểu nghĩa những câu Kiều, nhưng bà vẫn ru. Với bà, điều quan trọng không phải là cháu "hiểu" ngay lúc này, mà là âm điệu, tình cảm và vẻ đẹp của tiếng Việt, của *Truyện Kiều* được thấm dần vào tâm hồn cháu một cách tự nhiên, vô thức. Lời ru trở thành cách nuôi dưỡng tâm hồn, gieo mầm tình yêu văn chương và văn hóa truyền thống cho thế hệ sau ngay từ thuở còn thơ.

b) Thể hiện tình thương bao la và sự gắn bó tha thiết của bà với Truyện Kiều.
Những câu Kiều đã trở thành một phần máu thịt trong đời sống tinh thần của bà, nên khi yêu thương cháu, bà tự nhiên gửi gắm vào đó những gì đẹp đẽ, quý giá nhất mà mình có. Câu nói cuối bài "Nghĩ mà thương phận cô Kiều ngày xưa" cho thấy bà thực sự đồng cảm, xót thương số phận nàng Kiều — chứng tỏ *Truyện Kiều* sống trong lòng người bình dân Việt Nam qua bao đời, và tình thương ấy được bà truyền sang cháu qua lời ru.

c) Gợi suy nghĩ về sức sống lâu bền của Truyện Kiều và giá trị của việc gìn giữ di sản.
Việc ru cháu bằng Kiều cho thấy *Truyện Kiều* không chỉ là tác phẩm để đọc, để học, mà đã hóa thành lời ru, thành đời sống, được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác một cách bền bỉ, tự nhiên. Từ đó, em hiểu rằng mỗi người cần biết trân trọng, gìn giữ và tiếp nối những giá trị văn hóa, văn học quý báu của dân tộc — bởi di sản ấy được trao truyền không chỉ bằng lí trí mà còn bằng cả tình cảm và tình yêu thương.