Giải Bài 2 trang 87 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
NGỮ LIỆU: Huống chi ta cùng các người sinh phải thời loạn lạc, lớn gặp buổi gian nan. Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà sỉ mắng triều đình, đem thân dê chó mà bắt nạt tể phụ, thác mệnh Hốt Tất Liệt mà đòi ngọc lụa, để thoả lòng tham không cùng, giả hiệu Vân Nam Vương mà thu bạc vàng, để vét của kho có hạn. Thật khác nào như đem thịt mà nuôi hổ đói, sao cho khỏi tai vạ về sau?
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Huống chi ta cùng các người sinh phải thời loạn lạc, lớn gặp buổi gian nan. Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà sỉ mắng triều đình, đem thân dê chó mà bắt nạt tể phụ, thác mệnh Hốt Tất Liệt mà đòi ngọc lụa, để thoả lòng tham không cùng, giả hiệu Vân Nam Vương mà thu bạc vàng, để vét của kho có hạn. Thật khác nào như đem thịt mà nuôi hổ đói, sao cho khỏi tai vạ về sau?
(Trần Quốc Tuấn, Hịch tướng sĩ)
a. Tìm trong đoạn trích năm từ Hán Việt và giải nghĩa các từ đó.
b. Đặt một câu với mỗi từ Hán Việt tìm được.
Gợi ý trả lời
a. Năm từ Hán Việt và giải nghĩa
1. Loạn lạc: tình trạng xã hội rối ren, mất ổn định do chiến tranh, giặc giã gây ra.
2. Gian nan: khó khăn, vất vả, nhiều trắc trở, thử thách.
3. Triều đình: nơi vua và các quan họp bàn, giải quyết công việc của đất nước; chỉ cơ quan cao nhất của nhà nước quân chủ.
4. Tể phụ: vị quan giữ chức vụ cao nhất trong triều, giúp vua trông coi, điều hành việc nước (tương đương tể tướng).
5. Thác mệnh (trong "thác mệnh Hốt Tất Liệt"): mượn danh nghĩa, dựa vào mệnh lệnh của kẻ khác để làm việc gì đó.
b. Đặt câu với mỗi từ Hán Việt
1. *Loạn lạc*: Trong thời loạn lạc, nhân dân phải chịu cảnh đói khổ, lưu li khắp nơi.
2. *Gian nan*: Dù con đường phía trước còn nhiều gian nan, anh vẫn quyết tâm theo đuổi ước mơ của mình.
3. *Triều đình*: Trước họa xâm lăng, cả triều đình cùng bàn kế sách đánh giặc giữ nước.
4. *Tể phụ*: Ông được vua tin cẩn, giao cho giữ chức tể phụ đứng đầu trăm quan.
5. *Thác mệnh*: Bọn sứ giặc thác mệnh vua chúa phương Bắc để hạch sách, vơ vét của cải nước ta.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.