Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài 3 trang 86 SGK Ngữ văn 8

Lai Tân (Hồ Chí Minh)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Phải chăng sau khi chê những thói xấu của ban trưởng và cảnh trưởng, tác giả muốn dành tặng lời khen cho huyện trưởng vì đã làm việc chăm chỉ? Em thử suy đoán huyện trưởng “chong đèn” để làm việc gì.
(văn bản: Lai Tân (Hồ Chí Minh))

Gợi ý trả lời

Không – đây không phải lời khen thật mà là lời khen mỉa mai, châm biếm (giọng điệu trào phúng của tác giả).

a) Phải chăng tác giả muốn dành lời khen cho huyện trưởng vì chăm chỉ làm việc?

Không phải vậy. Đặt câu thơ thứ ba trong mạch của cả bài, ta thấy rõ:

- Hai câu đầu phơi bày thói xấu của bộ máy quan lại: ban trưởng nhà lao thì "chuyên đánh bạc", cảnh trưởng thì "kiếm ăn quanh" (ăn tiền, bóc lột người bị áp giải).
- Đến câu thứ ba, hình ảnh huyện trưởng "chong đèn làm công việc" tưởng như đối lập (một ông quan cần mẫn, lo việc thâu đêm), nhưng thực chất tác giả vẫn tiếp nối giọng mỉa mai chứ không hề ngợi khen.
- Câu kết "Trời đất Lai Tân vẫn thái bình" càng tô đậm sự mỉa mai: cả bộ máy từ trên xuống dưới đều thối nát mà vẫn được coi là "thái bình", chứng tỏ sự mục ruỗng ấy đã thành chuyện bình thường, hiển nhiên.

→ Vì thế cụm "làm công việc" ở đây là cách nói ngược: bề ngoài có vẻ chăm chỉ nhưng bên trong là sự giả dối, vô trách nhiệm.

b) Suy đoán huyện trưởng "chong đèn" để làm việc gì?

Huyện trưởng thắp đèn thâu đêm không phải để lo việc nước, việc dân. Có thể suy đoán ông ta chong đèn để:

- hút thuốc phiện (một tệ nạn phổ biến của quan lại đương thời), hoặc
- đánh bạc, lo việc riêng, vơ vét tư lợi cho bản thân.

Dù hiểu theo cách nào thì việc "chong đèn" đó cũng chỉ phục vụ cho thói hư tật xấu và lợi ích cá nhân, giống như ban trưởng và cảnh trưởng, chứ hoàn toàn không phải làm việc công vì dân. Qua đó, bài thơ vạch trần sự thối nát, ăn chơi sa đọa của cả bộ máy chính quyền Lai Tân.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.