Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài 2 trang 86 SGK Ngữ văn 8

Lai Tân (Hồ Chí Minh)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Em hãy cho biết mục đích những việc thường làm của ban trưởng nhà giam và cảnh trưởng. Căn cứ vào đâu em khẳng định như vậy?
(văn bản: Lai Tân (Hồ Chí Minh))

Gợi ý trả lời

a) Mục đích những việc thường làm của ban trưởng nhà giam và cảnh trưởng

Bài thơ *Lai Tân* phác họa chân dung ba kẻ cầm quyền ở nhà lao Lai Tân qua hai câu đầu:

> *"Ban trưởng nhà lao chuyên đánh bạc,*
> *Giải người, cảnh trưởng kiếm ăn quanh."*

- Ban trưởng nhà giam: việc thường làm là "chuyên đánh bạc". Mục đích là để thỏa thú vui cờ bạc và kiếm chác, vơ vét tiền bạc cho bản thân — một việc làm phi pháp, trái hẳn với chức trách của người coi tù (lẽ ra phải giữ kỷ cương, trừng trị tệ cờ bạc).
- Cảnh trưởng: nhân việc "giải người" (áp giải phạm nhân) mà "kiếm ăn quanh". Mục đích là lợi dụng chức quyền để ăn chặn, bóc lột, moi tiền của những người tù tội đang bị áp giải nhằm trục lợi riêng.

Tóm lại, mục đích chung của cả hai là lợi dụng chức vụ, quyền hành để mưu lợi cá nhân — ăn chơi, vơ vét, bóc lột — chứ không phải để thực thi pháp luật, giữ gìn trật tự như bổn phận của họ.

b) Căn cứ để khẳng định

Em khẳng định như vậy dựa vào chính những chi tiết, hình ảnh và từ ngữ trong văn bản:

- Từ "chuyên" (chuyên đánh bạc) cho thấy đánh bạc đã thành việc làm thường xuyên, quen thuộc của ban trưởng — một sự phê phán nặng nề vì chính kẻ cầm cân nảy mực lại là kẻ phạm pháp.
- Cụm "kiếm ăn quanh" gắn với việc "giải người" tố cáo thói nhũng nhiễu, ăn chặn của cảnh trưởng.
- Giọng điệu châm biếm, mỉa mai của tác giả và sự đối lập với câu kết "Trời đất Lai Tân vẫn thái bình" càng làm nổi bật bản chất thối nát của bộ máy cai trị.

Những căn cứ ấy đều nằm ngay trong câu chữ của bài thơ, nên cách hiểu về mục đích việc làm của hai nhân vật là có cơ sở.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.