Giải Bài 1 trang 84 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Chỉ ra một số yếu tố Hán Việt được sử dụng trong văn bản Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu.
a. Giải nghĩa mỗi yếu tố.
b. Tìm một số từ Hán Việt có sử dụng những yếu tố đó (mỗi yếu tố tìm ít nhất hai từ).
(văn bản: Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu (Trần Tế Xương))
Gợi ý trả lời
Mở đầu: Bài thơ *Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu* (Trần Tế Xương) dùng nhiều từ Hán Việt gắn với chuyện thi cử, quan trường. Có thể chỉ ra một số yếu tố Hán Việt tiêu biểu qua các từ: sĩ tử, quan trường, quan sứ, nhân tài.
### a. Giải nghĩa mỗi yếu tố Hán Việt
- sĩ (trong *sĩ tử*): người trí thức có học, kẻ sĩ đi học để thi cử.
- tử (trong *sĩ tử*): người, con (chỉ người thuộc một hạng, một lớp).
- quan (trong *quan trường, quan sứ*): người giữ chức việc trong bộ máy nhà nước; quan lại.
- trường (trong *quan trường*): nơi, chốn diễn ra một hoạt động (ở đây là nơi tổ chức thi, giới quan coi thi).
- sứ (trong *quan sứ*): người được cử đi làm nhiệm vụ, đại diện cho một nước/một bên.
- nhân (trong *nhân tài*): người.
- tài (trong *nhân tài*): tài năng, khả năng hơn người.
### b. Tìm thêm từ Hán Việt dùng những yếu tố đó (mỗi yếu tố ≥ 2 từ)
- sĩ: *nho sĩ, chiến sĩ, văn sĩ, bác sĩ, nghĩa sĩ*.
- tử: *đệ tử, công tử, nam tử, hoàng tử*.
- quan: *quan lại, quan chức, quan quân, trưởng quan*.
- trường: *trường thi, chiến trường, thương trường, phi trường*.
- sứ: *sứ giả, đại sứ, sứ thần, đặc sứ*.
- nhân: *nhân dân, nhân vật, nhân loại, nhân đạo*.
- tài: *thiên tài, tài năng, tài tử, kỳ tài*.
Nhận xét: Việc Tú Xương dùng dày các từ Hán Việt (*sĩ tử, quan trường, nhân tài…*) vừa gợi không khí trang trọng của khoa thi, vừa tạo sắc thái mỉa mai khi những từ ấy lại đi liền cảnh thi cử nhốn nháo, lố lăng.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.