Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Viết kết nối với đọc trang 83 SGK Ngữ văn 8

Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu   Gợi ý trả lời

Đề bài

Viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu) phân tích một chi tiết có tính chất trào phúng mà em ấn tượng nhất trong bài thơ Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu.
(văn bản: Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu – Trần Tế Xương)

Gợi ý trả lời

Trong bài thơ *Lễ xướng danh khoa Đinh Dậu*, chi tiết trào phúng để lại ấn tượng sâu sắc nhất với em là hình ảnh hai nhân vật lố bịch nơi trường thi qua hai câu thơ:

> *Lọng cắm rợp trời quan sứ đến,*
> *Váy lê quét đất mụ đầm ra.*

a) Đối tượng và biện pháp trào phúng: Tác giả hướng ngòi bút châm biếm vào "quan sứ" (viên quan thực dân Pháp) và "mụ đầm" (vợ của chúng) – những kẻ ngoại bang lại trở thành khách danh dự trong một kì thi Hán học vốn thiêng liêng của dân tộc. Trần Tế Xương dùng nghệ thuật đối rất chỉnh: "lọng cắm rợp trời" đối với "váy lê quét đất", "quan sứ đến" đối với "mụ đầm ra".

b) Giá trị trào phúng và thái độ của tác giả: Phép đối đặt cái tôn nghiêm, trang trọng của "lọng" (biểu tượng quyền uy) cạnh cái tầm thường, thô tục của "váy" đã tạo nên tiếng cười mỉa mai chua chát. Hình ảnh "váy lê quét đất" của mụ đầm phô bày ngay chốn trường thi cho thấy sự nhố nhăng, ô hợp, đảo lộn mọi tôn ti trật tự. Qua chi tiết ấy, nhà thơ không chỉ cười cợt sự lố lăng mà còn kín đáo bộc lộ nỗi xót xa, nhục nhã trước cảnh nước mất, nền học vấn và danh dự dân tộc bị thực dân chà đạp. Đó chính là tiếng cười ra nước mắt rất đặc trưng của thơ trào phúng Tú Xương.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.