Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập một

Giải Bài 2 trang 84 SGK Ngữ văn 8

Thực hành tiếng Việt: Nghĩa của một số từ, thành ngữ Hán Việt   Gợi ý trả lời

Đề bài

Kẻ bảng vào vở theo mẫu sau và tìm từ có yếu tố Hán Việt tương ứng:

| Yếu tố Hán Việt | Từ có yếu tố Hán Việt tương ứng |
| --- | --- |
| gian₁ (lừa dối, xảo trá) | |
| gian₂ (giữa, khoảng giữa) | |
| gian₃ (khó khăn, vất vả) | |

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 84 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng gồm 2 cột: 'Yếu tố Hán Việt' và 'Từ có yếu tố Hán Việt tương ứng'. Cột yếu tố liệt kê: gian₁ (lừa dối, xảo trá); gian₂ (giữa, khoảng giữa); gian₃ (khó khăn, vất vả). Cột từ tương ứng để trống cho học sinh điền.

Gợi ý trả lời

Cách làm: Với mỗi yếu tố Hán Việt "gian" mang một nghĩa riêng, ta tìm những từ ghép Hán Việt có chứa yếu tố đó và mang đúng nét nghĩa đã cho. Kẻ bảng vào vở rồi điền như sau:

| Yếu tố Hán Việt | Từ có yếu tố Hán Việt tương ứng |
| --- | --- |
| gian₁ (lừa dối, xảo trá) | gian dối, gian trá, gian xảo, gian lận, gian manh, gian thần, gian tà |
| gian₂ (giữa, khoảng giữa) | không gian, thời gian, trung gian, dương gian, nhân gian, thế gian, dân gian |
| gian₃ (khó khăn, vất vả) | gian khổ, gian nan, gian truân, gian lao, gian khó |

a) gian₁ – nghĩa "lừa dối, xảo trá": các từ *gian dối, gian trá, gian xảo, gian lận, gian manh, gian thần, gian tà*. Yếu tố "gian" ở đây chỉ sự dối trá, không ngay thẳng (ví dụ: *kẻ gian*, *buôn gian bán lận*).

b) gian₂ – nghĩa "giữa, khoảng giữa": các từ *không gian, thời gian, trung gian, dương gian, nhân gian, thế gian, dân gian*. Yếu tố "gian" ở đây chỉ khoảng/phạm vi ở giữa (khoảng không, khoảng thời, cõi người…).

c) gian₃ – nghĩa "khó khăn, vất vả": các từ *gian khổ, gian nan, gian truân, gian lao, gian khó*. Yếu tố "gian" ở đây chỉ sự nhọc nhằn, trắc trở (ví dụ: *vượt qua gian khổ*).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.