Sách giáo khoa Ngữ văn 8 Tập hai

Giải Câu 5 trang 39 SGK Ngữ văn 8

Đồng chí (Chính Hữu)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dòng thơ thứ bảy có gì đặc biệt? Điều đó có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện mạch cảm xúc của bài thơ?
(văn bản: Đồng chí - Chính Hữu)

Gợi ý trả lời

Phân tích dòng thơ thứ bảy trong bài *Đồng chí* (Chính Hữu)

a) Nét đặc biệt của dòng thơ thứ bảy:

- Sáu dòng thơ đầu đều là những câu thơ dài, kể và lí giải cơ sở hình thành tình đồng chí (cùng chung cảnh ngộ xuất thân, cùng chung lí tưởng, cùng chia sẻ gian lao). Đến dòng thứ bảy, nhịp thơ đột ngột rút lại: cả dòng chỉ gồm một từ hai tiếng kèm dấu chấm than — "Đồng chí!".

- Đây là dòng thơ ngắn nhất bài, đứng tách riêng, kết cấu như một câu đặc biệt (câu chỉ có một từ). Dấu chấm than biến nó thành một tiếng gọi, một lời khẳng định vang lên đầy xúc động, trang trọng mà thiêng liêng.

b) Tác dụng trong việc thể hiện mạch cảm xúc của bài thơ:

- Dòng thơ như một bản lề (điểm tựa) khép lại và mở ra: nó đúc kết, dồn nén toàn bộ cảm xúc, ý nghĩa của sáu dòng trên — tất cả những điều kiện, cơ sở vừa nói đã kết tinh, hội tụ lại thành hai tiếng "Đồng chí".

- Đồng thời, nó mở ra phần tiếp theo của bài thơ, nói về những biểu hiện cụ thể và sức mạnh của tình đồng chí nơi chiến trường.

- Về cảm xúc, dòng thơ tạo một nốt nhấn, một khoảng lặng đột ngột khiến người đọc dừng lại, lắng sâu; cảm xúc được cô đọng, ngân vang, làm bật lên chủ đề và cảm hứng chủ đạo của cả bài thơ: ngợi ca tình đồng chí keo sơn, thiêng liêng của những người lính cách mạng.

→ Nhờ dòng thơ đặc biệt này, mạch cảm xúc của bài thơ được chia thành hai đoạn liền mạch mà vẫn có cao trào, tạo nên sự dồn nén rồi lan tỏa thấm thía.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.