Giải Câu 1 trang 126 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Dựa vào đâu để có thể khẳng định Chiều hôm nhớ nhà là một bài thơ trữ tình?
(văn bản: Chiều hôm nhớ nhà - Bà Huyện Thanh Quan)
Gợi ý trả lời
Khẳng định "Chiều hôm nhớ nhà" là một bài thơ trữ tình dựa vào những căn cứ sau:
Thơ trữ tình là loại thơ thể hiện trực tiếp tình cảm, cảm xúc, tâm trạng của chủ thể trữ tình trước cuộc sống, con người, thiên nhiên. Soi vào bài *Chiều hôm nhớ nhà*, có thể khẳng định đây là một bài thơ trữ tình vì:
a) Nội dung bài thơ bộc lộ trực tiếp cảm xúc, tâm trạng của chủ thể trữ tình: Toàn bài là nỗi buồn man mác, nỗi cô đơn và đặc biệt là nỗi nhớ nhà, nhớ quê da diết của người lữ khách trong buổi chiều tà. Nhan đề "nhớ nhà" và những câu thơ như "Kẻ chốn Chương Đài, người lữ thứ / Lấy ai mà kể nỗi hàn ôn?" đã trực tiếp nói lên tâm trạng cô quạnh, nhớ thương của tác giả.
b) Hình ảnh thiên nhiên được dùng để gửi gắm, bộc lộ tâm trạng (tả cảnh ngụ tình): Cảnh chiều hôm (chiều tà, tiếng ốc, trống dồn, ngư ông, mục tử, cô thôn, ngàn mai, dặm liễu...) đều nhuốm màu buồn, gợi sự tàn lụi, chia lìa, qua đó thể hiện nỗi lòng thương nhớ của nhân vật trữ tình. Cảnh vật chính là phương tiện để diễn tả cảm xúc bên trong.
c) Có chủ thể trữ tình bộc lộ "cái tôi" cảm xúc: Bài thơ hiện lên hình ảnh một con người (người lữ thứ) đang đứng trước cảnh chiều mà sinh tình, mang tâm sự riêng, nỗi niềm riêng — đặc điểm cốt lõi của thơ trữ tình.
d) Hình thức nghệ thuật đậm chất trữ tình: Bài thơ viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật, giàu nhạc điệu, sử dụng nhiều từ ngữ, hình ảnh gợi cảm, các biện pháp tu từ (đảo ngữ, câu hỏi tu từ) nhằm khơi gợi và lan tỏa cảm xúc — phù hợp với đặc trưng của thơ trữ tình.
Kết luận: Vì bài thơ thể hiện trực tiếp tâm trạng, cảm xúc (nỗi buồn, nỗi nhớ nhà) của chủ thể trữ tình thông qua bức tranh thiên nhiên chiều hôm và hình thức nghệ thuật giàu sức gợi, nên *Chiều hôm nhớ nhà* là một bài thơ trữ tình.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.