Giải Bài 1 trang 123 SGK Ngữ văn 8
Đề bài
Tìm đọc một số bài thơ trào phúng viết theo thể thất ngôn bát cú, tứ tuyệt Đường luật; một số hài kịch và truyện cười. Ghi vào nhật kí đọc sách những thông tin đáng chú ý về nội dung và hình thức nghệ thuật của các văn bản mà em đã đọc.
Gợi ý trả lời
Đọc mở rộng – Bài 1 (trang 124, Ngữ văn 8, tập một, Kết nối tri thức)
Đây là bài tập đọc mở rộng: em cần tự tìm đọc các văn bản cùng thể loại đã học trong Bài 4 "Tiếng cười trào phúng trong thơ" và Bài 5 "Những câu chuyện hài", rồi ghi vào *nhật kí đọc sách*. Dưới đây là gợi ý cách tìm và một mẫu nhật kí đọc sách để em tham khảo, trình bày theo đúng cách của SGK.
a) Thơ trào phúng (thất ngôn bát cú, tứ tuyệt Đường luật)
Một số bài có thể tìm đọc: *Vịnh khoa thi Hương*, *Đất Vị Hoàng*, *Thương vợ* (Trần Tế Xương); *Lai Tân* (Hồ Chí Minh); *Tự trào*, *Tiến sĩ giấy*, *Hỏi thăm quan tuần mất cướp* (Nguyễn Khuyến); *Năm mới chúc nhau* (Tú Xương).
Mẫu *nhật kí đọc sách*:
- Tên văn bản / tác giả: *Lai Tân* – Hồ Chí Minh.
- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt Đường luật (4 câu, mỗi câu 7 tiếng, gieo vần chân).
- Nội dung đáng chú ý: vạch trần bộ máy quan lại nhà tù Tưởng Giới Thạch thối nát: ban trưởng đánh bạc, cảnh trưởng ăn tiền tù, huyện trưởng chong đèn "làm việc" mà thực chất vô trách nhiệm.
- Nghệ thuật đáng chú ý: giọng điệu châm biếm kín đáo, nhẹ nhàng mà sâu cay; thủ pháp đối lập, nói giảm nói tránh; câu cuối "Trời đất Lai Tân vẫn thái bình" là tiếng cười mỉa mai, bất ngờ, hạ bệ đối tượng.
- Cảm nhận của em: bài thơ ngắn gọn nhưng đả kích sắc bén cả một hệ thống chính quyền mục ruỗng.
b) Hài kịch
Một số văn bản có thể tìm đọc: *Trưởng giả học làm sang*, *Ông Giuốc-đanh mặc lễ phục* (Mô-li-e); *Bệnh sĩ*, *Hồn Trương Ba, da hàng thịt* (Lưu Quang Vũ); *Quan thanh tra* (Gô-gôn).
Mẫu *nhật kí đọc sách*:
- Tên văn bản / tác giả: *Ông Giuốc-đanh mặc lễ phục* (trích *Trưởng giả học làm sang*) – Mô-li-e.
- Thể loại: hài kịch (kịch).
- Nội dung đáng chú ý: chế giễu thói học đòi làm quý tộc của gã trưởng giả Giuốc-đanh dốt nát, lố bịch, bị đám thợ may lừa phỉnh, tâng bốc để moi tiền.
- Nghệ thuật đáng chú ý: tạo tình huống gây cười; mâu thuẫn giữa cái dốt và cái muốn ra vẻ sang trọng; ngôn ngữ đối thoại sinh động; hành động kịch tăng tiến tạo tiếng cười giòn giã.
- Cảm nhận của em: tiếng cười vừa vui vừa có ý nghĩa phê phán thói sĩ diện hão.
c) Truyện cười
Một số truyện có thể tìm đọc: *Lợn cưới, áo mới*; *Treo biển*; *Nói dóc gặp nhau*; *Đẽo cày giữa đường*; *Tam đại con gà*; *Nhưng nó phải bằng hai mày*.
Mẫu *nhật kí đọc sách*:
- Tên văn bản: *Lợn cưới, áo mới* (truyện cười dân gian).
- Thể loại: truyện cười.
- Nội dung đáng chú ý: chế giễu tính hay khoe khoang của hai anh chàng – một anh khoe áo mới, một anh khoe lợn cưới.
- Nghệ thuật đáng chú ý: cốt truyện ngắn gọn, tình huống bất ngờ; mâu thuẫn gây cười dồn vào câu nói phi lí ("Từ lúc tôi mặc cái áo mới này…"); kết thúc đột ngột tạo tiếng cười phê phán nhẹ nhàng.
- Cảm nhận của em: truyện ngắn mà để lại bài học về thói khoe mẽ đáng chê cười.
Lưu ý khi làm bài: em nên đọc ít nhất mỗi loại 1–2 văn bản, ghi đủ các mục: *tên văn bản – tác giả – thể loại – nội dung đáng chú ý – hình thức nghệ thuật đáng chú ý – cảm nhận riêng*. Đây là bài thực hành đọc mở rộng nên không có một đáp án cố định; quan trọng là ghi đúng, đủ và nêu được cảm nhận thật của bản thân.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.