Giải Bài 2 trang 11 SGK Ngữ văn 7
Đề bài
Thử thay thành ngữ (in đậm) trong các câu sau bằng từ ngữ có ý nghĩa tương đương, rồi rút ra nhận xét:
a. Thành ra có bao nhiêu gỗ hỏng bỏ hết và bao nhiêu vốn liếng đi đời nhà ma sạch.
(Đẽo cày giữa đường)
b. Giờ đây, công chúa là một chị phụ bếp, thôi thì thượng vàng hạ cám, việc gì cũng phải làm.
(Vua chích choè)
Gợi ý trả lời
a. Thành ngữ in đậm: đi đời nhà ma.
- Nghĩa: mất hết, tiêu tan, không còn gì.
- Thay thế: *"Thành ra có bao nhiêu gỗ hỏng bỏ hết và bao nhiêu vốn liếng mất sạch/tiêu tan hết."*
b. Thành ngữ in đậm: thượng vàng hạ cám.
- Nghĩa: đủ mọi thứ, mọi loại, từ thứ quý giá đến thứ tầm thường (ở đây chỉ mọi việc lớn nhỏ, sang hèn).
- Thay thế: *"Giờ đây, công chúa là một chị phụ bếp, thôi thì đủ mọi việc lớn nhỏ/việc gì cũng có, việc gì cũng phải làm."*
Nhận xét:
Khi thay thành ngữ bằng từ ngữ thông thường có nghĩa tương đương, câu văn vẫn giữ được nội dung cơ bản, nhưng:
- Mất đi tính hình ảnh, hàm súc và sắc thái biểu cảm sinh động mà thành ngữ mang lại.
- Cách diễn đạt trở nên dài dòng hơn, kém gợi hình, gợi cảm và kém tự nhiên hơn.
→ Thành ngữ giúp lời nói, câu văn ngắn gọn, giàu hình ảnh và biểu cảm; đó là lí do thành ngữ được sử dụng rộng rãi trong giao tiếp và trong văn chương.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.