Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập hai

Giải Bài 3 trang 11 SGK Ngữ văn 7

Thực hành tiếng Việt (Thành ngữ)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nhận xét về việc sử dụng thành ngữ đẽo cày giữa đường ở hai trường hợp sau:

a. Anh làm việc này chắc nhiều người góp cho những ý kiến hay. Khác gì đẽo cày giữa đường.

b. Chín người mười ý, tôi biết nghe theo ai bây giờ? Thật là đẽo cày giữa đường.

Gợi ý trả lời

a. *"Anh làm việc này chắc nhiều người góp cho những ý kiến hay. Khác gì đẽo cày giữa đường."*

Thành ngữ đẽo cày giữa đường chỉ người không có chính kiến, ai bảo gì cũng nghe theo nên cuối cùng việc hỏng, chẳng đạt kết quả — mang nghĩa chê, hàm ý tiêu cực.

Trong câu a, người nói lại cho rằng "nhiều người góp cho những ý kiến hay", tức là việc được góp ý tốt, đáng quý. Dùng thành ngữ "đẽo cày giữa đường" ở đây là không phù hợp (sai), vì nội dung câu mang nghĩa khen (ý kiến hay) lại ghép với thành ngữ mang nghĩa chê (ba phải, việc hỏng). Hai sắc thái mâu thuẫn nhau.

b. *"Chín người mười ý, tôi biết nghe theo ai bây giờ? Thật là đẽo cày giữa đường."*

Câu b nói về tình cảnh mỗi người một ý khác nhau ("chín người mười ý"), khiến người trong cuộc hoang mang, không biết nghe theo ai — đúng như anh nông dân trong truyện cứ nghe theo mọi người qua đường rồi làm hỏng cái cày.

Vì vậy, ở câu b thành ngữ đẽo cày giữa đường được dùng đúng, phù hợp: nó diễn tả đúng hoàn cảnh phải nghe theo quá nhiều ý kiến trái ngược nên không có lập trường riêng, dễ dẫn đến thất bại.

Nhận xét chung: Thành ngữ chỉ dùng đúng khi khớp với ngữ cảnh và sắc thái nghĩa của câu. Trường hợp a dùng sai, trường hợp b dùng đúng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.