Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập một

Giải Bài 3 trang 42 SGK Ngữ văn 7

Thực hành tiếng Việt   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: a. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.
(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

b. Lắm khi em cũng nghĩ nỗi nhà cửa như thế này là nguy hiểm, nhưng em nghèo sức quá, em đã nghĩ ròng rã hằng mấy tháng cũng không biết làm như thế nào.
(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

Xác định biện pháp tu từ trong những câu văn sau và nêu tác dụng:

a. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.
(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

b. Lắm khi em cũng nghĩ nỗi nhà cửa như thế này là nguy hiểm, nhưng em nghèo sức quá, em đã nghĩ ròng rã hằng mấy tháng cũng không biết làm như thế nào.
(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

Gợi ý trả lời

Cả hai câu đều sử dụng biện pháp tu từ nói giảm nói tránh — dùng cách diễn đạt tế nhị, nhẹ nhàng để tránh gây cảm giác nặng nề, phũ phàng.

a. *"Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh…"*

- Biện pháp tu từ: nói giảm nói tránh.
- Từ ngữ thể hiện: "nhắm mắt" được dùng thay cho từ "chết" (qua đời).
- Tác dụng: Đây là lời Dế Choắt nói với Dế Mèn khi mình sắp chết. Dùng "nhắm mắt" thay cho "chết" giúp cách nói trở nên nhẹ nhàng, giảm bớt sự đau buồn, nặng nề; đồng thời thể hiện thái độ bình thản, chân thành của Dế Choắt khi trăng trối, khuyên nhủ Dế Mèn.

b. *"…nhưng em nghèo sức quá, em đã nghĩ ròng rã hằng mấy tháng cũng không biết làm như thế nào."*

- Biện pháp tu từ: nói giảm nói tránh.
- Từ ngữ thể hiện: "nghèo sức" được dùng thay cho cách nói trực tiếp "yếu đuối", "ốm yếu", "không đủ sức".
- Tác dụng: Cách nói này diễn tả sự yếu ớt, bất lực của Dế Choắt một cách tế nhị, khiêm nhường; tránh cách nói thẳng thừng, phũ phàng về sự kém cỏi của bản thân, khiến lời bộc bạch thêm chân thật và gợi sự cảm thông.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.