Giải Câu hỏi 2 trang 106 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Giải: Nhân vật Bích Châu (Nguyễn Cơ, cung phi của vua Trần Duệ Tông) được Đoàn Thị Điểm khắc họa qua ba phương diện: lời can gián, suy nghĩ và hành động. Từ đó hiện lên mẫu hình người phụ nữ lí tưởng mang nhiều phẩm chất cao đẹp.

a) Qua lời can gián – người phụ nữ thông tuệ, am hiểu việc nước, có tầm nhìn chính trị:

Bích Châu không chỉ là một cung phi sắc đẹp mà còn là bậc nữ lưu hiểu biết sâu rộng. Nàng từng dâng vua bản *Kê minh thập sách* (mười kế sách) bàn về đạo trị nước, an dân. Khi vua Trần Duệ Tông quyết định thân chinh đánh Chiêm Thành, nàng đã thẳng thắn dâng lời can gián, khuyên vua nên lấy nhân nghĩa, đức trị làm gốc, nên trọng việc giữ yên dân, chớ hiếu chiến, khinh suất dấy binh. Lời can gián sắc sảo, thấu tình đạt lí ấy cho thấy nàng là người có trí tuệ, có bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm với vận mệnh quốc gia – điều hiếm thấy ở người phụ nữ trong xã hội phong kiến trọng nam khinh nữ.

b) Qua suy nghĩ – người phụ nữ nặng lòng yêu nước, trung quân, giàu đức hi sinh:

Mọi suy nghĩ của Bích Châu đều hướng về vua, về nước. Nàng lo lắng cho sự an nguy của xã tắc hơn là cho bản thân. Khi lời can gián không được nghe theo và tai họa ập đến (quân gặp nạn, thần biển đòi lễ), nàng không oán trách mà tự nguyện nhận lấy phần hi sinh. Suy nghĩ của nàng thể hiện tấm lòng trung trinh, một lòng vì đại cục, đặt nghĩa lớn lên trên sự sống còn của mình.

c) Qua hành động – người phụ nữ can đảm, thủy chung, xả thân vì nghĩa:

Hành động tiêu biểu và cảm động nhất là việc nàng tự gieo mình xuống biển, chịu làm vật tế cho thần Nam Hải để cứu nhà vua và đoàn quân thoát nạn. Đó là hành động dũng cảm, quyết liệt, thể hiện đức hi sinh cao cả và lòng chung thủy sắt son. Về sau, linh hồn nàng vẫn hiển linh phù trợ vua Lê Thánh Tông dẹp yên oan khuất, giúp nước – chi tiết kì ảo ấy càng tô đậm sự bất tử của phẩm chất và tấm lòng son của nàng.

Nhận xét chung về mẫu hình người phụ nữ:

Qua Bích Châu, Đoàn Thị Điểm – một nữ sĩ tài danh – đã xây dựng mẫu hình người phụ nữ lí tưởng vừa tài sắc vẹn toàn, vừa trí tuệ, hiểu biết việc nước, lại trung trinh, yêu nước, giàu đức hi sinh và thủy chung son sắt. Đây là cái nhìn trân trọng, đề cao vẻ đẹp trí tuệ và nhân cách của người phụ nữ, vượt lên khuôn khổ chật hẹp của lễ giáo phong kiến. Hình tượng ấy cũng gửi gắm niềm tự hào và khát vọng khẳng định vai trò, phẩm giá của người phụ nữ Việt Nam trong lịch sử.