Giải Câu hỏi 1 trang 106 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Câu 1 (trang 106). Lập bảng thống kê các sự kiện, nhân vật, chi tiết,… có tính chất linh thiêng, kì ảo trong văn bản *Hải khẩu linh từ* (Đoàn Thị Điểm)

Truyện thuộc thể *truyền kì*, nên yếu tố kì ảo đan cài dày đặc với yếu tố hiện thực lịch sử. Có thể thống kê theo ba nhóm: nhân vật kì ảo – sự kiện kì ảo – chi tiết kì ảo như sau:

a) Nhóm NHÂN VẬT có tính chất linh thiêng, kì ảo

| STT | Nhân vật | Biểu hiện kì ảo, linh thiêng |
|---|---|---|
| 1 | Thần biển (thần Giao / giao thần ở cửa bể) | Là thủy quái cai quản vùng cửa biển, có phép dâng sóng gió, đòi người đẹp làm vợ; sau bị trị tội. |
| 2 | Bích Châu (Chế Thắng phu nhân) sau khi chết | Từ người phụ nữ trần thế hóa thành hồn thiêng, hiển linh báo mộng, được phong thần, được lập đền thờ. |
| 3 | Quảng Lợi vương (Long Vương Nam Hải) cùng các thủy thần, sứ giả thủy cung | Vị thần cai quản biển cả, tiếp nhận thư, mở phiên xử kiện nơi thủy phủ, trừng trị giao thần, giải oan cho Bích Châu. |

b) Nhóm SỰ KIỆN có tính chất linh thiêng, kì ảo

| STT | Sự kiện | Nội dung kì ảo |
|---|---|---|
| 1 | Giấc mộng của vua Trần Duệ Tông | Thần biển hiện trong mộng, đòi vua dâng một cung nhân xinh đẹp thì mới cho thuyền đi yên. |
| 2 | Bích Châu gieo mình xuống biển | Nàng tự nguyện hi sinh; vừa trẫm mình thì sóng gió lặng yên, đoàn thuyền qua được cửa bể. |
| 3 | Giấc mộng của vua Lê Thánh Tông (hơn trăm năm sau) | Hồn Bích Châu hiển linh, kể nỗi oan bị giao thần giam cầm, cầu xin nhà vua cứu giúp. |
| 4 | Vua gửi thư (điệp văn / tờ hịch) xuống thủy cung | Bức thư được dâng/đốt gửi xuống biển, thấu đến Long cung – giao tiếp giữa cõi người và cõi thủy phủ. |
| 5 | Long Vương mở phiên xử kiện | Thủy thần xét xử, trừng trị giao thần, minh oan và giải thoát cho Bích Châu. |
| 6 | Bích Châu hiển linh tạ ơn | Nàng hiện về cảm tạ nhà vua; triều đình lập đền thiêng cửa bể (Hải khẩu linh từ) để thờ. |

c) Nhóm CHI TIẾT có tính chất linh thiêng, kì ảo

| STT | Chi tiết | Ý nghĩa kì ảo |
|---|---|---|
| 1 | Biển đang nổi sóng dữ bỗng lặng yên sau khi Bích Châu trẫm mình | Sự linh ứng tức thời của lời cầu / sự hi sinh. |
| 2 | Bức thư / tờ điệp của vua truyền được xuống thủy phủ | Chi tiết nối liền hai cõi âm – dương, người – thần. |
| 3 | Cảnh thủy cung, Long cung, phiên xử án của thủy thần | Không gian kì ảo nơi cõi nước. |
| 4 | Hồn Bích Châu báo mộng, hiển linh nhiều lần | Mô-típ "người chết hóa thần", linh hồn bất tử. |
| 5 | Việc phong thần và lập đền thờ ứng nghiệm linh thiêng | Khẳng định sự tồn tại và phù hộ của thần. |

Nhận xét: Các yếu tố kì ảo (thần biển, Long Vương, hồn hiển linh, báo mộng, xử kiện ở thủy cung, sóng dữ hóa yên…) được lồng ghép với sự kiện và nhân vật lịch sử có thật (vua Trần Duệ Tông, Lê Thánh Tông, cung phi Bích Châu). Nhờ đó, truyện vừa tô đậm vẻ đẹp phẩm hạnh, lòng trung nghĩa, đức hi sinh của Bích Châu, vừa thể hiện quan niệm "ở hiền gặp lành", cái thiện được minh oan, đồng thời tạo sức hấp dẫn đặc trưng cho thể loại truyền kì.