Giải Câu hỏi trang 85 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Nhận diện các thao tác nghị luận được phối hợp trong bài viết "Giá trị của tuổi trẻ"

Trong chương trình Ngữ văn 12 (KNTT), các thao tác nghị luận cơ bản gồm: *giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận, so sánh, bác bỏ*. Đọc văn bản của Nguyễn Lân Dũng, ta thấy tác giả không dùng riêng lẻ một thao tác mà phối hợp nhiều thao tác để làm sáng tỏ vấn đề. Cụ thể:

a) Thao tác giải thích
- Tác giả cắt nghĩa khái niệm "tuổi trẻ" và "giá trị của tuổi trẻ": tuổi trẻ là quãng đời đẹp nhất, giàu sức sống, nhiệt huyết, ước mơ và khát vọng; làm rõ vì sao đây là giai đoạn quý giá, quyết định tương lai của mỗi con người.
- Việc trả lời câu hỏi "tuổi trẻ là gì, giá trị của nó nằm ở đâu" chính là biểu hiện của thao tác giải thích.

b) Thao tác phân tích
- Tác giả chia nhỏ vấn đề để xem xét từng khía cạnh: tuổi trẻ gắn với sức khỏe, thời gian, cơ hội học tập, rèn luyện, cống hiến; chỉ ra những mặt mạnh (năng động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm) cũng như những điều người trẻ cần tránh (lãng phí thời gian, sống hoài sống phí).
- Qua đó mổ xẻ bản chất và ý nghĩa của tuổi trẻ ở nhiều góc độ.

c) Thao tác chứng minh
- Tác giả đưa dẫn chứng thực tế, dẫn lời/tấm gương của những người thành công, những danh nhân đã biết tận dụng tuổi trẻ để khẳng định giá trị của mình; dùng các bằng chứng đó để làm cho luận điểm trở nên đáng tin, thuyết phục.

d) Thao tác bình luận
- Tác giả bày tỏ thái độ, đánh giá, bàn bạc mở rộng: khẳng định tuổi trẻ là vốn quý, nêu quan điểm về cách sống đẹp, sống có ích, đồng thời nhắn nhủ, kêu gọi thế hệ trẻ biết trân trọng và phát huy giá trị của tuổi trẻ. Đây là phần thể hiện chính kiến, tạo nên chiều sâu tư tưởng cho bài viết.

đ) Thao tác so sánh (phối hợp bổ trợ)
- Tác giả đặt tuổi trẻ bên cạnh các giai đoạn khác của đời người, đối sánh giữa người biết tận dụng tuổi trẻ với người lãng phí nó, để làm nổi bật giá trị không gì thay thế được của tuổi trẻ.

Kết luận: Bài viết là sự phối hợp nhuần nhuyễn các thao tác giải thích – phân tích – chứng minh – bình luận, có kết hợp thêm so sánh. Trong đó *giải thích* và *phân tích* giúp làm rõ khái niệm, bản chất; *chứng minh* làm luận điểm vững chắc; *bình luận* (kết hợp so sánh) nâng vấn đề lên tầm tư tưởng và tạo sức thuyết phục, lay động người đọc.