Giải Bài 2 trang 79 SGK Ngữ văn 12
Đề bài
Trong các câu sau, có câu mắc lỗi về ngữ pháp, có câu mắc lỗi về logic. Hãy phân tích loại lỗi của từng câu và sửa lại:
a. Không chỉ say mê làm thơ, ông tôi còn rất thích sáng tác bằng thể lục bát và song thất lục bát.
b. Ăn nhiều rau quả vừa tốt cho sức khoẻ lại vừa giảm nguy cơ mắc một số bệnh.
c. Hoàng Phủ Ngọc Tường – một cây bút viết kí được Nguyễn Tuân đánh giá rất cao.
d. Bên cạnh từ đơn và từ ghép, tiếng Việt còn có bộ phận từ Hán Việt.
Gợi ý trả lời
a. *Không chỉ say mê làm thơ, ông tôi còn rất thích sáng tác bằng thể lục bát và song thất lục bát.*
- Loại lỗi: Lỗi logic. Vế sau "sáng tác bằng thể lục bát và song thất lục bát" thực chất chỉ là một bộ phận, một biểu hiện cụ thể của "làm thơ" ở vế trước. Hai vế này có quan hệ bao hàm (cái chung – cái riêng), không phải quan hệ bổ sung ngang hàng, nên không thể dùng cặp từ "không chỉ… còn…" để nối.
- Sửa lại:
+ *Ông tôi rất say mê làm thơ, nhất là sáng tác bằng thể lục bát và song thất lục bát.*
+ Hoặc giữ cặp "không chỉ… còn…" nhưng thay vế sau bằng một ý ngang hàng: *Không chỉ say mê làm thơ, ông tôi còn rất thích sưu tầm thơ của các nhà thơ nổi tiếng.*
b. *Ăn nhiều rau quả vừa tốt cho sức khoẻ lại vừa giảm nguy cơ mắc một số bệnh.*
- Loại lỗi: Lỗi logic. Hai vế nối bằng cặp "vừa… lại vừa…" phải là hai ý ngang hàng, độc lập. Nhưng "giảm nguy cơ mắc một số bệnh" lại là một biểu hiện, một phần của việc "tốt cho sức khoẻ" → quan hệ bao hàm chứ không phải quan hệ liệt kê song song.
- Sửa lại:
+ *Ăn nhiều rau quả rất tốt cho sức khoẻ, đặc biệt là giúp giảm nguy cơ mắc một số bệnh.*
+ Hoặc giữ cặp "vừa… vừa…" nhưng thay bằng hai ý ngang hàng: *Ăn nhiều rau quả vừa tốt cho sức khoẻ, vừa giúp đẹp da.*
c. *Hoàng Phủ Ngọc Tường – một cây bút viết kí được Nguyễn Tuân đánh giá rất cao.*
- Loại lỗi: Lỗi ngữ pháp (thiếu thành phần nòng cốt – thiếu vị ngữ). Cả câu mới chỉ có chủ ngữ "Hoàng Phủ Ngọc Tường" và phần chú thích (giải thích thêm) đặt sau dấu gạch ngang; chưa có vị ngữ nêu nội dung thông báo nên chưa thành câu trọn vẹn.
- Sửa lại:
+ Thay dấu gạch ngang bằng "là" để tạo vị ngữ: *Hoàng Phủ Ngọc Tường là một cây bút viết kí được Nguyễn Tuân đánh giá rất cao.*
+ Hoặc giữ phần chú thích và thêm vị ngữ: *Hoàng Phủ Ngọc Tường – một cây bút viết kí được Nguyễn Tuân đánh giá rất cao – đã có nhiều đóng góp cho thể kí Việt Nam hiện đại.*
d. *Bên cạnh từ đơn và từ ghép, tiếng Việt còn có bộ phận từ Hán Việt.*
- Loại lỗi: Lỗi logic. Câu liệt kê, phân loại các lớp từ nhưng không cùng một tiêu chí: "từ đơn", "từ ghép" là phân loại theo cấu tạo, còn "từ Hán Việt" là phân loại theo nguồn gốc. Đặt chúng ngang hàng là sai logic, vì bản thân từ Hán Việt vẫn có thể là từ đơn hoặc từ ghép (các khái niệm giao nhau, không loại trừ nhau).
- Sửa lại:
+ Thống nhất theo tiêu chí cấu tạo: *Bên cạnh từ đơn và từ ghép, tiếng Việt còn có từ láy.*
+ Hoặc thống nhất theo tiêu chí nguồn gốc: *Bên cạnh từ thuần Việt, tiếng Việt còn có bộ phận từ Hán Việt (và từ mượn các ngôn ngữ khác).*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.