Sách giáo khoa Ngữ văn 12 Tập một

Giải Bài 1 trang 79 SGK Ngữ văn 12

Thực hành tiếng Việt: Lỗi logic, lỗi câu mơ hồ và cách sửa   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chỉ ra lỗi logic trong các câu sau và sửa lại:

a. Là nhà thơ mới nhất trong các nhà Thơ mới, Vội vàng của Xuân Diệu như một bản tuyên ngôn về cách sống của cái tôi cá nhân.

b. Sử dụng điện gió vừa bảo vệ được môi trường, vừa không tốn nhiên liệu như nhà máy nhiệt điện.

c. Loan không thích nghệ thuật, vì cô ấy không biết làm thơ.

Gợi ý trả lời

### a.
Lỗi logic: Câu mắc lỗi về *thành phần phụ (trạng ngữ/khởi ngữ) không ăn khớp với chủ ngữ của nòng cốt câu*. Cụm "Là nhà thơ mới nhất trong các nhà Thơ mới" là đặc điểm dùng để nói về con người Xuân Diệu, nhưng chủ ngữ của vế chính lại là bài thơ "Vội vàng". Như vậy câu vô tình biến "Vội vàng" thành "nhà thơ mới nhất" — một sự quy chiếu sai, phi lí (một bài thơ không thể là một nhà thơ).

Sửa lại (cho chủ ngữ sau cụm giới thiệu đúng là Xuân Diệu):
> Là nhà thơ mới nhất trong các nhà Thơ mới, Xuân Diệu đã viết "Vội vàng" như một bản tuyên ngôn về cách sống của cái tôi cá nhân.

Hoặc giữ chủ ngữ là bài thơ, chuyển phần giới thiệu thành thành phần chú thích cho Xuân Diệu:
> "Vội vàng" của Xuân Diệu — nhà thơ mới nhất trong các nhà Thơ mới — như một bản tuyên ngôn về cách sống của cái tôi cá nhân.

### b.
Lỗi logic: Câu mắc lỗi *so sánh khập khiễng / quan hệ giữa các vế không hợp lí*. Hai vế nối bằng "vừa… vừa…" đáng lẽ phải là hai lợi ích ngang hàng, nhưng ở vế hai, cụm "không tốn nhiên liệu như nhà máy nhiệt điện" lại ngầm quy kết sai: nó khiến người đọc hiểu rằng *nhà máy nhiệt điện cũng không tốn nhiên liệu* — trái với thực tế (nhà máy nhiệt điện vốn tiêu tốn rất nhiều nhiên liệu). Việc so sánh vì thế trở nên vô lí, mâu thuẫn.

Sửa lại (nêu rõ sự đối lập để so sánh hợp lí):
> Sử dụng điện gió vừa bảo vệ được môi trường, vừa không phải tốn nhiên liệu như các nhà máy nhiệt điện vẫn tốn.

Hoặc:
> So với nhà máy nhiệt điện, sử dụng điện gió vừa bảo vệ được môi trường, vừa không tốn nhiên liệu.

### c.
Lỗi logic: Câu mắc lỗi *quan hệ nhân quả không hợp lí* (dùng từ nối "vì"). "Không biết làm thơ" không thể là nguyên nhân của việc "không thích nghệ thuật": thích nghệ thuật là sự yêu thích, thưởng thức; còn biết làm thơ là năng lực sáng tác. Hơn nữa, thơ chỉ là *một bộ phận nhỏ* của nghệ thuật (còn hội họa, âm nhạc, điện ảnh…), nên không thể lấy việc không biết làm thơ để suy ra không thích toàn bộ nghệ thuật. Nguyên nhân nêu ra quá hẹp và không tương ứng với kết quả.

Sửa lại (cho nguyên nhân – kết quả tương ứng về phạm vi):
> Loan không thích làm thơ, vì cô ấy không biết (không có năng khiếu) làm thơ.

Hoặc chỉ ra sự phi lí bằng cách tách hai ý:
> Loan không biết làm thơ, nhưng cô ấy vẫn rất thích nghệ thuật.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.