Giải Bài 4 trang 78 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Điều đóng vai trò quan trọng trong sáng tạo thơ

Theo Nguyễn Đình Thi, tình cảm, cảm xúc mới là yếu tố cốt lõi, đóng vai trò quan trọng nhất trong sáng tạo thơ. Tác giả khẳng định:

- Đầu mối của thơ phải đi tìm ở bên trong tâm hồn con người: "Đầu mối của thơ có lẽ ta đi tìm bên trong tâm hồn con người chăng?". Thơ là tiếng nói của tâm hồn, nảy sinh từ những rung động, những trạng thái tâm lí "đang rung chuyển khác thường".

- Thơ không chỉ cần hình ảnh mà quan trọng hơn là hình ảnh thực nảy lên trong tâm hồn khi ta sống trong một cảnh huống, trạng thái nào đó; hình ảnh ấy phải gắn liền và chở theo cảm xúc.

- Thơ vẫn cần tư tưởng, nhưng tư tưởng trong thơ phải nằm ngay trong cảm xúc, tình cảm ("tư tưởng trong thơ là tư tưởng dính liền với cuộc sống, ở trong cuộc sống"), chứ không phải tư tưởng trừu tượng, khô khan. Nói cách khác, cảm xúc chính là nơi tư tưởng, hình ảnh, nhịp điệu… hội tụ và phát khởi.

→ Cảm xúc, tình cảm chân thật, mãnh liệt của tâm hồn nhà thơ là cội nguồn, là động lực làm nên thơ và tạo nên sức lay động của thơ.

b) Những thao tác nghị luận tác giả đã dùng

Để làm sáng tỏ điều đó, tác giả vận dụng kết hợp nhiều thao tác nghị luận:

- Phân tích: chia tách, soi sâu vào từng đặc trưng của thơ (hình ảnh, nhịp điệu, ngôn ngữ, tư tưởng) để chỉ ra mối quan hệ của chúng với cảm xúc.

- Chứng minh: dẫn ra dẫn chứng, ví dụ cụ thể (các câu thơ, hiện tượng thơ ca) để làm sáng rõ cho nhận định.

- So sánh: đối chiếu thơ với văn xuôi, đối chiếu quan niệm cũ – mới về thơ để làm nổi bật bản chất của thơ.

- Bác bỏ: phủ nhận những quan niệm phiến diện, chưa đúng về thơ (ví dụ quan niệm thơ chỉ là hình ảnh, chỉ là vần điệu…).

- Bình luận: bày tỏ ý kiến, đánh giá, khẳng định quan điểm riêng của mình về đặc trưng và vai trò của cảm xúc trong thơ.

→ Nhờ kết hợp linh hoạt các thao tác trên, lập luận của tác giả vừa chặt chẽ, thuyết phục, vừa sâu sắc, giàu sức gợi.