Giải Câu 1 trang 72 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Luận đề của văn bản có được thể hiện rõ ở nhan đề không?

- Nhan đề của văn bản là *Năng lực sáng tạo* — cũng chính là từ khóa, là đối tượng bàn luận trung tâm xuyên suốt toàn bài. Vì vậy, có thể khẳng định: luận đề của văn bản được thể hiện rất rõ ngay ở nhan đề.

- Toàn bộ văn bản tập trung lí giải và bàn luận về *năng lực sáng tạo* của con người: sáng tạo là gì, nó bắt nguồn từ đâu, có vai trò như thế nào đối với sự phát triển của mỗi cá nhân và của cả xã hội, và vì sao cần nuôi dưỡng, phát huy năng lực ấy. Nhan đề đã nêu đích danh vấn đề cốt lõi đó một cách ngắn gọn, trực tiếp, không ẩn dụ hay bóng gió, nên người đọc chỉ cần nhìn nhan đề là nắm được ngay nội dung, phạm vi và trọng tâm nghị luận của tác giả.

b) Nhận xét mức độ phù hợp giữa nội dung của văn bản và nhan đề:

- Mức độ phù hợp: Nội dung văn bản và nhan đề *hoàn toàn thống nhất, ăn khớp với nhau*. Nhan đề vừa khái quát vừa bao trùm đúng phạm vi bàn luận; mọi luận điểm, lí lẽ và bằng chứng trong bài đều hướng về làm sáng tỏ khái niệm và ý nghĩa của *năng lực sáng tạo*, không lan man sang vấn đề khác.

- Tính định hướng: Nhan đề giữ vai trò định hướng cho người đọc, tạo nên tính mạch lạc, tập trung cho văn bản nghị luận. Đặt tên trực tiếp bằng chính luận đề là cách đặt nhan đề tiêu biểu của văn bản nghị luận: rõ ràng, khoa học, giúp người đọc dễ theo dõi hệ thống lập luận.

- Đánh giá chung: Cách đặt nhan đề như vậy tuy không gợi hình, gợi cảm hay giàu tính nghệ thuật như nhan đề của tác phẩm trữ tình, nhưng lại rất phù hợp với đặc trưng của kiểu văn bản nghị luận — đề cao sự chính xác, minh bạch và tính thuyết phục. Nhờ đó, nhan đề *Năng lực sáng tạo* vừa nêu đúng, vừa làm nổi bật được luận đề, đạt sự phù hợp cao giữa hình thức (nhan đề) và nội dung văn bản.