Giải Câu 3 trang 51 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Câu 3 (trang 51) – Văn bản _Bước vào đời_ (trích _Nhớ nghĩ chiều hôm_) – Đào Duy Anh

a) Hoài bão "bước vào đời" của nhân vật "tôi" được thể hiện như thế nào?

- Không chọn con đường an nhàn, sẵn có. Sau khi tốt nghiệp (bằng Thành chung), như bao bạn đồng môn, "tôi" hoàn toàn có thể ra làm công chức cho chính quyền thực dân – một lối đi bảo đảm cơm áo, danh vị. Nhưng nhân vật "tôi" từ chối lối sống yên phận ấy, không bằng lòng với một cuộc đời tầm thường, no đủ mà vô nghĩa.

- Khao khát một sự nghiệp có ý nghĩa, gắn với vận mệnh đất nước. "Tôi" mang trong mình nỗi trăn trở về thân phận người dân mất nước, nung nấu ý chí phải làm một việc gì đó "xứng đáng", có ích cho dân, cho nước. Hoài bão ấy không mơ hồ mà hướng rõ tới con đường hoạt động văn hoá, học thuật và yêu nước.

- Dám dấn thân, chủ động hành động. Dù bước đầu phải nhận chân dạy học (làm trợ giáo, đi dạy ở nơi xa) để mưu sinh, "tôi" vẫn coi đó chỉ là bước tạm thời; trong lòng luôn ấp ủ, tìm kiếm cơ hội để đi theo lí tưởng lớn hơn. Tinh thần tự học, tự rèn, sẵn sàng rời bỏ chốn quen để "bước vào đời" cho thấy một ý chí mạnh mẽ, quyết đoán.

→ Hoài bão "bước vào đời" của "tôi" là hoài bão của một trí thức trẻ yêu nước đầu thế kỉ XX: không cầu yên thân, mà muốn đem tài năng, tri thức phụng sự Tổ quốc và nhân dân.

b) Điều gì đã thôi thúc tác giả hành động vì hoài bão đó?

- Lòng yêu nước và nỗi đau mất nước. Sống trong cảnh nước nhà bị đô hộ, chứng kiến thân phận nô lệ của dân tộc, tác giả day dứt, không thể cam chịu – đó là động lực sâu xa và mãnh liệt nhất.

- Không khí sục sôi của thời đại. Phong trào yêu nước, phong trào cách mạng những năm đầu thế kỉ XX, tấm gương của các chí sĩ như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh… đã khơi dậy, cổ vũ nhiệt huyết và ý chí dấn thân của lớp thanh niên trí thức, trong đó có tác giả.

- Ý thức trách nhiệm của người trí thức trẻ. Tác giả tự nhận thấy bổn phận của mình phải góp sức cho sự nghiệp chung, không được sống hoài sống phí; khát vọng cống hiến, khát vọng khẳng định bản thân qua việc có ích cho đất nước đã thôi thúc ông hành động.

- Tri thức và tinh thần tự học. Vốn hiểu biết tích luỹ được cùng ý chí vươn lên khiến tác giả tin tưởng mình có thể chọn và theo đuổi con đường riêng, dám biến hoài bão thành hành động cụ thể.

→ Chính tình yêu nước, không khí yêu nước của thời đại, tấm gương các bậc tiền bối cùng ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến của một trí thức trẻ đã thôi thúc Đào Duy Anh mạnh dạn "bước vào đời", dấn thân cho lí tưởng của mình.