Giải Câu 2 trang 51 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Khái niệm nền tảng. Hồi kí là thể loại kí thuộc loại hình tự sự phi hư cấu: người viết dùng chính trải nghiệm, kí ức có thật của mình để ghi lại những con người, sự việc, biến cố mà bản thân đã trực tiếp trải qua hoặc chứng kiến. Vì vậy "tính phi hư cấu" nghĩa là những gì được kể trong văn bản đều có thật, xác thực, không hư cấu, tưởng tượng. Trong đoạn trích *Bước vào đời*, tính phi hư cấu được thể hiện qua những dấu hiệu sau:

a) Người kể chuyện xưng "tôi" – chính là tác giả Đào Duy Anh.
Toàn bộ văn bản được trần thuật ở ngôi thứ nhất, người kể chuyện xưng "tôi" đồng nhất với tác giả. Đào Duy Anh kể lại chặng đường "bước vào đời" của chính mình: những suy nghĩ, băn khoăn, lựa chọn nghề nghiệp, lí tưởng của một thanh niên trí thức. Điểm nhìn của người trong cuộc, trực tiếp trải nghiệm, bảo đảm độ tin cậy, xác thực cho câu chuyện – đây là đặc trưng cốt lõi của phi hư cấu.

b) Con người, nhân vật được nhắc đến đều là người có thật.
Văn bản xuất hiện tên tuổi của những nhân vật lịch sử, những người thật mà tác giả quen biết, gặp gỡ, chịu ảnh hưởng (các nhà chí sĩ yêu nước, thầy giáo, bạn bè, đồng chí cùng hoạt động…). Việc gọi đích danh người thật, chứ không dựng nhân vật tưởng tượng, khẳng định tính chân thực của hồi kí.

c) Sự kiện, biến cố gắn với bối cảnh lịch sử – xã hội có thật.
Câu chuyện được đặt trong không khí những năm đầu thế kỉ XX, thời kì phong trào yêu nước, cách mạng đang sôi nổi. Những sự việc tác giả kể (việc học, việc dạy học, việc tham gia hoạt động yêu nước, nỗi trăn trở trước thời cuộc nước nhà) đều gắn với hoàn cảnh lịch sử dân tộc có thật, có thể kiểm chứng.

d) Chi tiết cụ thể về thời gian, không gian, địa danh.
Tác giả ghi lại những mốc thời gian, địa điểm, địa danh xác định (quê hương, nơi học tập, nơi dạy học, các vùng đất gắn với cuộc đời ông…). Những chi tiết định vị cụ thể này làm cho câu chuyện mang dáng dấp của một "tư liệu đời sống" chứ không phải sản phẩm hư cấu.

e) Giọng điệu hồi tưởng chân thành, có sự đan xen giữa kể và suy ngẫm.
Người viết vừa thuật lại sự việc đã qua, vừa bộc lộ cảm xúc, chiêm nghiệm của một người đứng tuổi nhìn lại tuổi trẻ của mình ("nhớ nghĩ chiều hôm"). Chính thái độ trung thực, không tô vẽ, sẵn sàng bộc bạch cả những băn khoăn, vấp váp của bản thân càng tô đậm tính xác thực, phi hư cấu của hồi kí.

Kết luận. Tính phi hư cấu của hồi kí trong *Bước vào đời* được thể hiện ở chỗ: tác giả xưng "tôi" kể lại chính cuộc đời mình bằng kí ức có thật, với những con người thật, sự kiện thật, thời gian – địa điểm cụ thể, đặt trong bối cảnh lịch sử dân tộc xác định, cùng giọng điệu hồi tưởng chân thành, trung thực.