Giải Bài 1 trang 37 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Nêu vấn đề: Qua Bài 1 — với văn bản trung tâm là *Tuyên ngôn Độc lập* cùng phần tìm hiểu về tác gia Hồ Chí Minh — ta nhận ra giữa sự nghiệp cách mạng của Người và toàn bộ trước tác (chính luận, thơ ca, truyện, kí…) có một sự thống nhất cao độ. Có thể làm rõ qua các ý sau:

a) Thống nhất ở mục đích: văn chương là vũ khí phục vụ cách mạng.
Hồ Chí Minh không xem sáng tác là mục đích tự thân mà coi "văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận", nhà văn là chiến sĩ. Mỗi tác phẩm đều gắn với một nhiệm vụ chính trị cụ thể: *Tuyên ngôn Độc lập* khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; *Bản án chế độ thực dân Pháp*, các truyện kí tiếng Pháp nhằm tố cáo thực dân, thức tỉnh nhân dân thuộc địa; thơ tuyên truyền, kêu gọi nhằm cổ vũ kháng chiến. Vì vậy văn nghiệp của Người soi chiếu và đồng hành cùng từng chặng của sự nghiệp cách mạng.

b) Thống nhất ở quan điểm sáng tác: tính chân thật, tính dân tộc và đối tượng tiếp nhận.
Người luôn tự đặt câu hỏi "Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết cái gì? Viết như thế nào?". Chính nguyên tắc ấy làm cho tác phẩm thống nhất với mục tiêu cách mạng: hướng tới quần chúng nhân dân, nói sự thật, giữ cốt cách dân tộc. *Tuyên ngôn Độc lập* là minh chứng: lập luận chặt chẽ, bằng chứng xác thực, lời lẽ vừa đanh thép vừa dễ hiểu, hướng tới cả đồng bào trong nước lẫn dư luận quốc tế.

c) Thống nhất ở phong cách đa dạng mà nhất quán.
Sự nghiệp cách mạng phong phú đòi hỏi và tạo nên một phong cách nghệ thuật đa dạng: văn chính luận sắc bén, giàu tính chiến đấu; truyện kí hiện đại, châm biếm sắc sảo; thơ ca hàm súc, kết hợp cổ điển với hiện đại, chất "thép" và chất trữ tình. Dù mỗi thể loại một vẻ, tất cả đều thống nhất ở tư tưởng lớn: độc lập dân tộc, tự do, hạnh phúc cho nhân dân.

d) Thống nhất ở hình tượng con người và lí tưởng.
Con người cách mạng Hồ Chí Minh — yêu nước thương dân, kiên định lí tưởng, ung dung tự tại — cũng chính là cái "tôi" trữ tình, là tầm vóc tư tưởng kết tinh trong tác phẩm. Vì thế đọc văn Người là hiểu con người và sự nghiệp của Người; và ngược lại, hiểu sự nghiệp cách mạng giúp ta cắt nghĩa đúng giá trị của tác phẩm.

Kết luận: Bài học cho thấy ở Hồ Chí Minh, sự nghiệp cách mạng và sự nghiệp văn học là hai mặt không tách rời của cùng một con người vĩ đại: cách mạng là nội dung và động lực của sáng tác, còn sáng tác là một hình thức, một vũ khí phục vụ cách mạng. Chính sự thống nhất cao độ ấy làm nên tầm vóc của một nhà cách mạng lớn đồng thời là một nhà văn, nhà thơ lớn của dân tộc.