Giải Bài 2 trang 37 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Mở ý chung: Qua các văn bản được học trong bài, phong cách văn chương Hồ Chí Minh hiện lên hết sức đa dạng: Người viết nhiều thể loại (văn chính luận, thơ trữ tình, truyện ngắn trào phúng), bằng nhiều thứ tiếng (tiếng Việt, chữ Hán, tiếng Pháp), với những bút pháp và giọng điệu khác nhau, nhưng tất cả đều thống nhất ở mục đích phục vụ sự nghiệp cách mạng và ở tầm tư tưởng, tình cảm lớn lao của một nhà văn – chiến sĩ.

a) Ở thể văn chính luận – *Tuyên ngôn Độc lập*:
- Thể hiện phong cách luận chiến bậc thầy: hệ thống lập luận chặt chẽ, logic; lí lẽ sắc bén, đanh thép; bằng chứng xác thực, không thể chối cãi.
- Cách lập luận "gậy ông đập lưng ông": lấy chính lời trong hai bản Tuyên ngôn của Pháp và Mĩ làm cơ sở pháp lí.
- Giọng điệu hùng hồn, trang trọng, giàu sức thuyết phục và sức chiến đấu; ngôn ngữ chính xác, cô đọng.
→ Cho thấy một Hồ Chí Minh tư duy chính trị sắc sảo, bản lĩnh, giàu nhiệt huyết.

b) Ở thể thơ trữ tình – *Chiều tối (Mộ)* (trích *Nhật kí trong tù*, chữ Hán):
- Thể hiện phong cách thơ trữ tình hàm súc, cô đọng, kết hợp hài hòa giữa màu sắc cổ điển (thể thơ Đường luật, hình ảnh ước lệ cánh chim, chòm mây) và tinh thần hiện đại (hình tượng con người lao động, mạch vận động hướng về sự sống, ánh sáng).
- Bút pháp chấm phá, gợi nhiều hơn tả, giàu chất họa.
→ Cho thấy một tâm hồn thi sĩ tinh tế, nhạy cảm, ung dung, lạc quan, giàu tình yêu thiên nhiên và con người ngay trong cảnh ngộ tù đày.

c) Ở thể truyện ngắn trào phúng – *Vi hành* (Nguyễn Ái Quốc, viết bằng tiếng Pháp):
- Thể hiện phong cách văn xuôi nghệ thuật hiện đại, mang màu sắc châu Âu: tạo tình huống nhầm lẫn độc đáo (đôi trai gái người Pháp tưởng nhầm tác giả là vua Khải Định) để khách quan hóa tiếng cười.
- Bút pháp châm biếm, mỉa mai sâu cay; lối kể linh hoạt, ngôn ngữ dí dỏm, trí tuệ.
→ Cho thấy một ngòi bút sắc sảo, giàu tính chiến đấu, đả kích thực dân và bù nhìn tay sai một cách thâm thúy.

Kết luận: Sự khác biệt rõ rệt về thể loại, ngôn ngữ, bút pháp và giọng điệu giữa ba văn bản chính là biểu hiện sinh động cho sự đa dạng của phong cách văn chương Hồ Chí Minh. Tuy đa dạng, phong cách ấy vẫn thống nhất: lối viết ngắn gọn, trong sáng, giản dị; tư tưởng, tình cảm cao đẹp; và luôn gắn bó mật thiết với mục đích cách mạng, với vận mệnh của dân tộc và nhân dân.