Giải Câu 2 trang 51 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Những yếu tố tạo nên nhạc tính của bài thơ

Nhạc tính là đặc điểm nổi bật của *Đàn ghi ta của Lor-ca*, được tạo nên bởi nhiều yếu tố kết hợp:

- Chuỗi âm thanh mô phỏng tiếng đàn ghi ta: điệp khúc *"li-la li-la li-la"* xuất hiện ở đầu và cuối bài như một khúc dạo và khúc vĩ thanh, trực tiếp mô phỏng tiếng ngân vang, luyến láy của cây đàn ghi ta Tây Ban Nha, đồng thời gợi loài hoa li-la (tử đinh hương). Âm *"la"* lặp lại tạo dư âm du dương, ngân nga như một bản nhạc.

- Thể thơ tự do, câu thơ dài ngắn đan xen: nhịp thơ biến hóa linh hoạt, lúc dồn dập, lúc chậm rãi, phỏng theo tiết tấu ngẫu hứng của âm nhạc, phá vỡ khuôn nhịp cố định để tạo sự phóng khoáng.

- Nghệ thuật điệp (điệp từ, điệp ngữ, điệp cấu trúc): tiêu biểu là chuỗi *"tiếng ghi ta nâu / tiếng ghi ta lá xanh biết mấy / tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan / tiếng ghi ta ròng ròng máu chảy"*. Cấu trúc trùng điệp ấy tạo nên tính nhạc qua sự lặp lại có biến đổi, như những biến tấu của một chủ đề âm nhạc.

- Sự hòa phối vần, thanh điệu và phép láy: cách gieo vần tự do, phối hợp bằng – trắc cùng những từ láy, hình ảnh chuyển đổi cảm giác (*tiếng đàn "nâu", "lá xanh", "tròn", "ròng ròng máu chảy"*) khiến âm thanh được cảm nhận bằng nhiều giác quan, làm cho câu thơ giàu chất nhạc, chất họa.

- Cấu trúc bài thơ như một bản nhạc: mở đầu bằng khúc dạo (*li-la li-la li-la*), phát triển qua các "đoạn nhạc" về cuộc đời và cái chết của Lor-ca, rồi khép lại bằng khúc vĩ thanh ngân dài, tạo cảm giác liền mạch, có tiết tấu như một thi phẩm được phổ nhạc.

b) Nhận xét về âm hưởng, giọng điệu của thi phẩm

- Âm hưởng: bài thơ có âm hưởng vừa tha thiết, du dương (từ tiếng đàn, điệp khúc li-la), vừa bi tráng, day dứt khi tái hiện cái chết oan khuất của người nghệ sĩ – chiến sĩ Lor-ca. Chất bi (đau thương) hòa quyện với chất hùng (sự bất tử của khát vọng tự do và nghệ thuật), tạo nên một âm hưởng vừa buồn thương vừa cao cả.

- Giọng điệu: giọng thơ suy tư, chiêm nghiệm, mang màu sắc tượng trưng – siêu thực; vừa ngợi ca, trân trọng tài năng và nhân cách Lor-ca, vừa xót xa, tiếc thương cho số phận bi kịch của ông. Giọng điệu ấy thể hiện sự đồng cảm sâu sắc của Thanh Thảo với người nghệ sĩ và với lí tưởng tự do, dân chủ mà Lor-ca theo đuổi.

→ Chính nhạc tính giàu sức gợi cùng âm hưởng bi tráng, giọng điệu suy tư đã làm nên vẻ đẹp độc đáo, hiện đại của thi phẩm, đồng thời là sự tri âm của Thanh Thảo dành cho Lor-ca – người nghệ sĩ gắn bó cả đời với cây đàn ghi ta.