Sách giáo khoa Ngữ văn 12 Tập một

Giải Câu hỏi trang 49 SGK Ngữ văn 12

Văn bản 3. Đàn ghi ta của Lor-ca (Thanh Thảo)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Tây Ban Nha
hát nghêu ngao
bỗng kinh hoàng
áo choàng bê bết đỏ
Lor-ca bị điệu về bãi bắn
chàng đi như người mộng du

Hình ảnh áo choàng được nhắc lại ở đoạn thơ thứ hai thể hiện điều gì?
Những hình ảnh biểu tượng gợi cảm nhận thế nào về tiếng đàn?

Gợi ý trả lời

a) Hình ảnh "áo choàng" được nhắc lại ở đoạn thơ thứ hai thể hiện điều gì?

- Ở đoạn mở đầu, "áo choàng đỏ gắt" là hình ảnh gợi đấu trường bò tót Tây Ban Nha, biểu tượng cho không khí quyết liệt của cuộc đấu tranh chính trị và nghệ thuật, đồng thời gắn với vẻ đẹp kiêu hùng, phóng khoáng của người nghệ sĩ Lor-ca.

- Đến đoạn thơ thứ hai, hình ảnh ấy trở lại nhưng biến thành "áo choàng bê bết đỏ". Sắc "đỏ" giờ không còn là màu của đấu trường rực rỡ mà là màu máu – máu của Lor-ca khi chàng bị bọn phát xít Phrăng-cô sát hại, bị "điệu về bãi bắn".

- Việc lặp lại và chuyển hóa hình ảnh "áo choàng" tô đậm tính chất bi kịch: từ biểu tượng của khát vọng tự do, của người chiến sĩ – nghệ sĩ, nó trở thành chứng tích của cái chết oan khuất, đột ngột, phũ phàng. Qua đó nhà thơ Thanh Thảo bày tỏ niềm xót thương, tiếc nuối và sự căm phẫn trước cái chết của Lor-ca, đồng thời khắc họa cuộc đời người nghệ sĩ ngắn ngủi mà bi tráng.

b) Những hình ảnh biểu tượng gợi cảm nhận thế nào về tiếng đàn?

- Tiếng đàn (ghi ta) được Thanh Thảo thể hiện qua một loạt hình ảnh biểu tượng, chuyển đổi cảm giác (ẩn dụ chuyển đổi cảm giác): "tiếng ghi ta nâu", "tiếng ghi ta lá xanh biết mấy", "tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan", "tiếng ghi ta ròng ròng máu chảy".

- Tiếng đàn không còn là âm thanh đơn thuần mà hiện ra có màu sắc, hình khối, có sự sống và cả nỗi đau: màu "nâu" của đất đai, quê hương, của người thương; màu "xanh" của sự sống, của tuổi trẻ và niềm tin bất diệt; "bọt nước vỡ tan" gợi sự mong manh, tan vỡ; "ròng ròng máu chảy" gợi nỗi đau thương, sự hủy diệt khi Lor-ca bị sát hại.

- Những hình ảnh ấy khiến tiếng đàn trở thành biểu tượng cho chính cuộc đời, số phận và nghệ thuật của Lor-ca: vừa đẹp đẽ, giàu sức sống, vừa mong manh và chịu bi kịch. Tiếng đàn còn là biểu tượng cho sức sống bất tử của nghệ thuật chân chính – dù người nghệ sĩ đã chết, tiếng đàn (nghệ thuật, khát vọng tự do) vẫn ngân vang, không thể bị tiêu diệt.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.