Giải Câu hỏi trang 98 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Nhắc lại ngữ cảnh: Sau khi Xan-ti-a-gô đưa được con cá kiếm khổng lồ vào bờ nhưng chỉ còn trơ lại bộ xương (vì bị đàn cá mập rỉa hết thịt), sáng hôm sau các ngư dân trong làng tụ tập quanh chiếc thuyền, đo đạc và bàn tán về bộ xương ấy. Lời nói và hành động của họ hé lộ nhiều điều về cảm nhận của họ:

a) Hành động đo bộ xương — sự kinh ngạc trước tầm vóc phi thường của con cá:
Các ngư dân *đo bộ xương* con cá kiếm và xác nhận nó dài tới mười tám foot (~5,5 m). Việc họ xúm lại đo đạc cho thấy họ không thể tin vào mắt mình: đây là con cá lớn chưa từng thấy. Hành động đo lường mang tính cụ thể, thực tế của những người đi biển lành nghề, nhưng chính sự tỉ mỉ ấy lại tô đậm nỗi *sửng sốt, thán phục* trước kích thước khổng lồ của con cá — một chiến lợi phẩm vượt quá trải nghiệm thông thường của họ.

b) Lời nói trầm trồ — sự ngưỡng mộ, nể phục đối với ông lão và thành quả lao động:
Những lời bàn tán, trầm trồ của các ngư dân thể hiện thái độ *ngạc nhiên pha lẫn kính nể*. Họ nhận ra đây là thành quả của một cuộc chiến đấu phi thường mà người ngư phủ già đơn độc đã làm được điều tưởng như không thể. Qua đó, lời nói của họ gián tiếp khẳng định và tôn vinh ý chí, bản lĩnh, tài năng của Xan-ti-a-gô.

c) Khoảng cách giữa cái nhìn của đám đông và ý nghĩa thật của bộ xương:
Tuy thán phục, các ngư dân chủ yếu dừng lại ở vẻ bề ngoài — chiều dài, kích thước của bộ xương — mà chưa thấu hiểu hết hành trình gian khổ, cô độc và vẻ đẹp của ý chí con người ẩn sau nó. (Điều này càng rõ khi một du khách nhìn bộ xương lại nhầm tưởng là cá mập.) Chi tiết đó cho thấy: giá trị đích thực của cuộc chinh phục chỉ người trong cuộc mới cảm nhận trọn vẹn, còn cái nhìn của đám đông thường hời hợt. Nhờ sự đối sánh này, hình tượng ông lão càng trở nên lớn lao, cô đơn và đáng trân trọng.

Kết luận: Lời nói và hành động của các ngư dân cho thấy cảm nhận *kinh ngạc, thán phục* của họ trước tầm vóc khổng lồ của con cá và tài nghệ, ý chí của ông lão; đồng thời hé lộ khoảng cách giữa cái nhìn bên ngoài của đám đông với ý nghĩa sâu xa của chiến thắng — qua đó tôn vinh vẻ đẹp của con người lao động và tư tưởng "con người có thể bị hủy diệt chứ không thể bị đánh bại".