Giải Câu 4 trang 146 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

a) Chi tiết được lặp lại và vị trí lặp lại

Trong lời chỉ dẫn sân khấu ở phần đầu đoạn trích, tác giả tả căn phòng nhà ông bà Đại Cát với những tấm ảnh truyền thần (ảnh chân dung phóng to) của chính hai vợ chồng treo trang trọng trên tường, phía trên không gian sinh hoạt của gia đình. Đến phần cuối, khi cả nhà đang mải mê tính toán chuyện cất giấu của cải, chi tiết những tấm ảnh ấy lại được nhắc lại. Việc lặp lại này tạo nên kết cấu đầu – cuối tương ứng (kết cấu vòng tròn), khép lại không gian kịch bằng chính hình ảnh đã mở ra.

b) Ý nghĩa gợi ra từ sự lặp lại

Những tấm ảnh như những "nhân chứng" lặng im: chân dung tự phô của hai vợ chồng được đặt ở vị trí trang trọng, như lặng lẽ dõi theo mọi hành động diễn ra bên dưới. Việc nhắc lại ở cả đầu và cuối khiến hình ảnh ấy bao trùm suốt đoạn trích, chứng kiến trọn vẹn cảnh vợ chồng, mẹ con nhà Đại Cát hớt hải, mưu mô giấu giếm của cải.

Tạo hiệu quả châm biếm, trào phúng sâu sắc: có sự đối lập giữa vẻ trang trọng, đường bệ, hãnh tiến mà hai vợ chồng muốn phô ra trong tấm ảnh của chính mình với bộ dạng nhốn nháo, lố bịch, keo kiệt khi cuống cuồng cất giấu của cải. Chính những tấm ảnh tự tôn vinh ấy làm bật lên tiếng cười tự giễu, phơi bày sự tham lam và tha hóa về nhân cách của gia đình tư sản Đại Cát.

Gửi gắm thông điệp của tác giả: qua chi tiết lặp lại, Lộng Chương kín đáo phê phán lối sống, nếp nghĩ của tầng lớp tư sản trong buổi giao thời, khi con người bị đồng tiền, của cải vật chất chi phối, đặt lên trên cả danh dự, tình thân và đạo lí.

c) Khái quát

Sự lặp lại chi tiết những tấm ảnh ở đầu và cuối không chỉ là thủ pháp tạo tính chỉnh thể, khép kín cho màn kịch mà còn là dụng ý nghệ thuật: biến những tấm ảnh tự phô của hai vợ chồng thành "chứng nhân" lặng lẽ cho tấn trò giấu của, từ đó tô đậm tiếng cười châm biếm và chiều sâu phê phán của tác phẩm.