Giải Câu 3 trang 140 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Câu 3. Thái độ của Thị trưởng, viên kiểm học Lu-ca Lu-kích và trưởng viện tế bần Ác-tê-mi Phi-líp-pô-vích trước sự khoác lác, ra oai của Khơ-lét-xta-cốp:

a) Thái độ của các nhân vật

- Chung cho cả ba người: Họ tỏ ra *sợ hãi, khúm núm, nể vì và nhất mực tin phục*. Càng nghe Khơ-lét-xta-cốp bịa đặt, khoác lác (nào là thân với các bộ trưởng, nào là nhà văn lừng danh, nào là một mình chỉ huy cả bộ, ai cũng run sợ trước mình…), họ càng *kinh hãi, rụng rời, run rẩy*, không một ai dám nghi ngờ hay cãi lại nửa lời.
- Biểu hiện cụ thể: Họ chỉ dám *dạ vâng, phụ họa, tán thưởng*, đứng nem nép, "người run lẩy bẩy", lo lắng nhìn nhau; mỗi lời ba hoa của Khơ-lét-xta-cốp lại đẩy nỗi khiếp sợ của họ lên cao hơn. Thái độ ấy vừa buồn cười (vì đối tượng họ sợ chỉ là một kẻ vô danh, rỗng tuếch) vừa lố bịch.

b) Vì sao họ có thái độ đó

- Vì ngộ nhận: Cả bọn đinh ninh Khơ-lét-xta-cốp chính là *quan thanh tra* bí mật từ kinh đô về, có quyền lực ghê gớm, nắm vận mệnh và chức tước của họ trong tay; nên lời khoác lác của hắn càng khiến họ tin hắn "to" thật.
- Vì tâm lí của những kẻ có tật giật mình: Bọn chúng đều là quan lại *tham nhũng, bê trễ, nhiều sai phạm* (nhà thương bẩn thỉu, trường học lộn xộn, công quỹ thất thoát…). Sợ bị phanh phui, trừng phạt nên chúng chỉ còn cách *nịnh nọt, lấy lòng, nhất nhất chiều theo* chứ không dám đối chất.
- Vì thói quen luồn cúi trước cấp trên: Trong cái guồng máy quan trường mục ruỗng ấy, kẻ dưới luôn khiếp nhược trước kẻ trên; chúng quen đo quyền lực bằng giọng điệu hống hách, nên lời ra oai của Khơ-lét-xta-cốp lập tức đánh trúng nỗi sợ sẵn có.

→ Qua đó, Gô-gôn dựng nên tiếng cười châm biếm sâu cay: chính sự dốt nát, tham lam và hèn nhát của bộ máy quan lại đã tự biến một kẻ rỗng tuếch thành "nhân vật quan trọng".