Giải Câu 2 trang 140 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Phân tích chung

Đoạn trích *Nhân vật quan trọng* thuộc hồi III vở hài kịch *Quan thanh tra* của Gô-gôn. Tiếng cười bật ra từ sự tương phản gay gắt giữa con người thật của Khơ-lét-xta-cốp (một viên quan quèn, cháy túi) với bộ mặt "nhân vật quan trọng" mà hắn khoác lên khi khoe khoang giữa đám quan tỉnh. Có thể lí giải qua các phương diện sau:

a) Đối chiếu về địa vị, công việc

- *Thực tế (hồi II):* Khơ-lét-xta-cốp chỉ là một viên thư kí quèn (chức quan hạng mười bốn – bậc thấp nhất) ở Pê-téc-bua, chẳng có quyền hành gì, đi công cán về quê thì cháy túi, nợ tiền trọ, suýt bị chủ quán tống cổ, đói đến mức phải xoay xở từng bữa ăn.
- *Khoe khoang (đoạn trích):* Hắn tự nhận mình là người có thế lực tột bậc, được cả triều đình nể vì, "văn phòng của tôi", ba vạn rưởi liên lạc viên chạy khắp nơi tìm, được mời làm tổng tư lệnh, Hội đồng Nhà nước cũng phải sợ hắn.

→ Khoảng cách giữa một anh thư lại hạng bét với "nhân vật quyền uy bậc nhất" tạo nên cái lố bịch đầu tiên.

b) Đối chiếu về đời sống vật chất, sinh hoạt "thượng lưu"

- *Thực tế:* Đang đói rã họng, không một xu dính túi, ăn bữa cơm còn phải nhịn, quần áo xuềnh xoàng.
- *Khoe khoang:* Hắn tả cuộc sống xa hoa đến mức phi lí: nhà có những quả dưa hấu giá bảy trăm rúp, nồi xúp từ Pa-ri chở thẳng bằng tàu thủy tới, mỗi tối đều có vũ hội, chơi bài với các đại sứ nước ngoài.

→ Càng đói khát trong đời thực, hắn càng bịa ra sự giàu sang vô lí; chi tiết càng "sang" thì càng phơi bày sự rỗng tuếch, đáng cười.

c) Đối chiếu về tài năng, danh tiếng

- *Thực tế:* Một kẻ tầm thường, không có tài cán gì, chẳng để lại dấu ấn nào.
- *Khoe khoang:* Hắn tự nhận là tác giả của vô số tác phẩm nổi tiếng, viết *Cưới vợ của Phi-ga-rô*, *Rô-be-quỷ sứ*, *Nô-rơ-ma*, nhận cả những sáng tác của người khác là của mình, lại còn thân với Pu-skin.

→ Sự khoác lác lộ liễu, mâu thuẫn, càng nói càng hớ (vơ cả tác phẩm của người khác) khiến lời khoe tự tố cáo chính nó.

d) Cơ chế gây cười và ý nghĩa

- Khơ-lét-xta-cốp đáng cười ở chỗ nói dối không cần tính toán, không biết điểm dừng: cứ đà hứng chí mà phóng đại, lời sau "vống" hơn lời trước đến mức vô lí, tự mâu thuẫn mà hắn không hề nhận ra. Hắn không phải kẻ lừa đảo tinh ranh mà là kẻ rỗng tuếch, háo danh, ảo tưởng – "nói khoác mà không biết mình đang nói khoác".
- Cái cười vì thế vừa là tiếng cười châm biếm thói khoe khoang, sĩ diện hão, vừa phơi bày sự lố bịch của cả đám quan lại địa phương – những kẻ ngu dốt, sợ hãi, mê muội đến mức tin vào những lời bịa đặt trắng trợn ấy. Qua đó Gô-gôn phê phán xã hội quan trường Nga đương thời.