Giải Câu hỏi trang 138 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Vì sao Khơ-lét-xta-cốp càng nói càng hăng?

Trong đoạn trích, Khơ-lét-xta-cốp — một viên chức quèn, rỗng tuếch, ba hoa — bị cả bộ máy quan lại tỉnh lẻ tưởng nhầm là quan thanh tra từ kinh đô về. Việc anh ta "càng nói càng hăng" (càng khoác lác càng say sưa, càng bịa đặt càng bốc) bắt nguồn từ những nguyên nhân sau:

a) Vì được tâng bốc, nể sợ nên lòng hiếu danh được kích thích. Trước mặt Khơ-lét-xta-cốp, đám quan lại đều khúm núm, sợ hãi, ra sức chiều chuộng và tin mọi lời anh ta nói. Thái độ xun xoe ấy ve vuốt thói sĩ diện hão, khiến y được thể huênh hoang, mỗi lời nói sau lại phải "to" hơn, "oách" hơn lời trước để giữ vị thế bề trên mà y đang được hưởng.

b) Vì không ai nghi ngờ hay bác bỏ, lời bịa cứ thế leo thang. Mỗi câu khoác lác của Khơ-lét-xta-cốp đều được tiếp nhận một cách răm rắp, không gặp bất kỳ sự phản bác nào. Không bị "chặn lại", trí tưởng tượng của y được đà tuôn trào: từ chỗ nhận vơ mình quen biết văn sĩ, đến chỗ tự nhận là tác giả của hàng loạt tác phẩm, rồi thành người điều khiển cả các bộ, được triều đình trọng vọng… Lời nói dối sau phình to hơn lời trước.

c) Vì bản chất rỗng tuếch, ba hoa và lại đang chếnh choáng hơi men. Khơ-lét-xta-cốp vốn là kẻ nông nổi, sĩ diện, quen sống bằng ảo tưởng về bản thân; cộng thêm việc vừa được chiêu đãi, ăn uống no say, đầu óc lâng lâng nên y mất hết sự kiểm soát, nói năng bốc đồng, phóng đại không giới hạn.

d) Vì hoàn cảnh hiểu lầm đã đặt y vào vai "nhân vật quan trọng". Được đặt vào đúng cái vai mà y hằng mơ ước nhưng ngoài đời không bao giờ với tới, Khơ-lét-xta-cốp như "cá gặp nước": y say sưa diễn, càng diễn càng nhập vai, càng nhập vai càng hăng, bộc lộ trọn vẹn thói khoác lác lố bịch.

→ Qua chi tiết "càng nói càng hăng", Gô-gôn vừa lột tả tính cách rỗng tuếch, hợm hĩnh của Khơ-lét-xta-cốp, vừa châm biếm sâu cay sự ngu dốt, hèn nhát, xu nịnh của bộ máy quan lại — chính sự sợ hãi mù quáng của chúng đã "tiếp sức" cho những lời bịa đặt ngày một lố bịch.