Giải Câu hỏi trang 138 SGK Ngữ văn 12
Đề bài
NGỮ LIỆU: AN-NA AN-ĐRÊ-ÉP-NA – Tôi chắc rằng những cuộc khiêu vũ do ông mở, tráng lệ huy hoàng không thể tả được.
KHƠ-LÉT-XTA-CỐP – Còn phải nói! Này nhé, thí dụ, trên bàn, tôi cho bày một quả dưa hấu đáng giá bảy trăm rúp. Xúp nấu xong để nguyên trong xoong từ thành Pa-ri nước Pháp được chở thẳng sang bằng tàu thuỷ, khi mở nắp xoong ra, hơi bốc lên nghi ngút chưa từng thấy ở trên đời này. Ngày nào tôi cũng dự những cuộc khiêu vũ. Rồi thì chúng tôi họp nhau chơi bài câm, quan thượng thư Bộ ngoại giao, các vị đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước Anh, nước Pháp, nước Đức và tôi. Chơi có thể nói là mệt lử đi như sắp chết mới thôi. Khi về nhà, chạy nhanh lên tầng gác thứ tư, chỉ kịp nói với mụ đầu bếp: "Này, Ma-ru-xca (Maruska), đưa áo khoác đây". Tôi nói lảm nhảm gì ấy nhỉ? À, quên mất, tôi ở ngay gác hai. Chỉ có mỗi một cầu thang để leo lên thôi... Mỗi khi tôi ngủ dậy, ai mà ghé nhìn chỗ hành lang nhà tôi thì sẽ thấy lạ lắm. Bá tước, hoàng thân lúc nhúc xô đẩy nhau, nói lào xào như ong ấy, chỉ nghe thấy tiếng giè... giè... giè... Đôi khi có cả quan thượng thư... (Thị trưởng và mọi người khác khúm núm đứng cả dậy). Họ viết thư cho tôi đề: "Kính gửi cụ lớn". Có lần tôi điều khiển cả một vụ. Câu chuyện kể cũng lạ: một hôm quan vụ trưởng biến đi đâu mất, không ai biết là đi nơi nào. Cố nhiên thế là mọi người bàn tán xôn xao: ai thế chân bây giờ? Vô số anh nguyên soái cũng muốn tấp tểnh leo lên, nhưng, xin các anh, khó lắm, không cáng đáng được đâu. Mới nhìn tưởng dễ nhưng đi sâu vào xem, chà, hắc búa lắm! Không biết làm cách nào, họ phải cầy cục tìm đến tôi. Thế là lập tức ngoài phố nhan nhản những phái viên được cử đến chỗ tôi, hết phái viên, phái viên lại phái viên,... các ông thử tưởng tượng xem, có đến ba vạn năm nghìn phái viên, hoàn cảnh khó xử quá, tôi xin hỏi các ông làm thế nào? Họ nói: "I-van A-lếch-xan-đrô-vích, xin mời ông ra điều khiển vụ ngay". Thú thật là lúc ấy tôi cũng hơi bối rối, mặc cả quần áo ngủ ra tiếp, định bụng từ chối, nhưng lại nghĩ nếu mình làm thế thì việc sẽ đến tai hoàng thượng; rồi công việc làm ăn của mình lại... Thế là tôi nói: "Thưa các ngài, được, xin vui lòng, tôi nhận nhiệm vụ, tôi nhận, làm thì làm, tôi nhận, nhưng đối với tôi ấy à, không lơ mơ đâu nhé, không. Tôi để ý đấy nhé! Tôi...". Mà thật, khi tôi qua bên vụ, thật đúng như động đất ấy, tất cả mọi người đều sợ, cứ run bắn người lên như chiếc lá ấy. (Thị trưởng và mọi người đều run cầm cập vì hoảng sợ; Khơ-lét-xta-cốp càng nói càng hăng). Hừ! Tôi không thích đùa đâu nhé. Tôi làm cho tất cả bọn chúng nó khiếp vía lên. Ngay đến Quốc vụ viện còn phải hãi tôi kia. Chứ sao? Tôi thế. Tôi chả xem thằng nào là gì... Tôi nói với tất cả bọn họ: tự tôi biết tôi là ai, tự tôi. Đâu cũng tôi, đâu cũng tôi.
Qua lời khoác lác của Khơ-lét-xta-cốp, có thể nhận ra điều gì về các hoạt động được giới thượng lưu quan tâm?
Gợi ý trả lời
Nhận xét chung: Lời khoác lác (lời nói phóng đại, bịa đặt) của Khơ-lét-xta-cốp tuy là bịa, nhưng lại vô tình phản chiếu khá trung thực những gì được giới thượng lưu Nga đương thời coi là "sang trọng", đáng mơ ước. Nhân vật bịa ra toàn những điều mà y nghĩ sẽ khiến người nghe choáng ngợp, nể phục — nghĩa là những điều ấy chính là thước đo giá trị, là mối bận tâm thật của giới thượng lưu.
Có thể nhận ra các hoạt động được giới thượng lưu quan tâm qua mấy phương diện sau:
a) Ăn chơi, hưởng lạc xa hoa, phô trương vật chất.
Khơ-lét-xta-cốp khoe bàn tiệc bày "quả dưa hấu đáng giá bảy trăm rúp", nồi xúp "từ thành Pa-ri nước Pháp được chở thẳng sang bằng tàu thuỷ". Những chi tiết phi lí, lố bịch ấy cho thấy giới thượng lưu say mê sự hào nhoáng, đắt tiền, chuộng hàng ngoại (Pa-ri), lấy việc tiêu pha xa xỉ làm niềm tự hào. Giá trị con người được đo bằng mức độ sang trọng của bữa tiệc, không phải bằng công việc hay nhân cách.
b) Tiệc tùng, khiêu vũ, vui chơi giải trí triền miên.
"Ngày nào tôi cũng dự những cuộc khiêu vũ", "họp nhau chơi bài câm"... Đời sống thượng lưu quay quanh những cuộc khiêu vũ "tráng lệ huy hoàng", những canh bài "mệt lử đi như sắp chết". Đó là lối sống nhàn rỗi, ăn chơi vô bổ, lấy hưởng thụ và giải trí làm trung tâm, hoàn toàn xa lạ với lao động và việc công ích.
c) Giao du với các nhân vật quyền quý và sùng bái chức tước, địa vị.
Y kể mình chơi bài cùng "quan thượng thư Bộ ngoại giao, các vị đại sứ đặc mệnh toàn quyền" các nước, được "bá tước, hoàng thân lúc nhúc" chờ chực, được xưng "Kính gửi cụ lớn". Điều giới thượng lưu quan tâm là quan hệ với người có quyền thế, là danh vị, chức tước — bởi đó là tấm "hộ chiếu" để được trọng vọng trong xã hội.
d) Tranh giành, chạy chọt quyền lực.
Câu chuyện bịa về việc "quan vụ trưởng biến mất", "ba vạn năm nghìn phái viên" đến mời y ra điều khiển cả một vụ, khiến ai nấy "run bắn người" — hé lộ chuyện chạy chức, tranh ghế, ham mê quyền uy và sự nịnh bợ, khúm núm trước kẻ có quyền trong bộ máy quan trường.
Kết luận: Qua lời khoác lác ấy, hiện lên bức tranh về một giới thượng lưu chỉ quan tâm đến ăn chơi hưởng lạc xa hoa, tiệc tùng khiêu vũ, phô trương của cải, sùng bái chức tước – địa vị và chạy chọt quyền lực. Đó là một xã hội thượng lưu rỗng tuếch, phù phiếm, sống xa rời lao động; đồng thời phản ánh tâm lí sính danh, hám lợi, thích xu nịnh của quan trường Nga – chính là đối tượng bị Gô-gôn phê phán, châm biếm sâu sắc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.