Giải Câu hỏi trang 137 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Yêu cầu: Chú ý lời thoại của các nhân vật khi họ tố cáo lẫn nhau.

Đây là chỉ dẫn đọc (hộp "Chú ý") nhằm hướng sự tập trung của người đọc vào những lời thoại mang tính vạch tội, đổ lỗi giữa các nhân vật ở cảnh cuối vở hài kịch, khi sự thật về Khlét-xta-cốp (kẻ bị nhầm là quan thanh tra) dần lộ ra. Có thể theo dõi theo các ý sau:

a) Hoàn cảnh làm nảy sinh việc tố cáo lẫn nhau:
Sau khi Khlét-xta-cốp bỏ đi và bức thư của hắn bị bóc ra, đám quan lại thành phố mới vỡ lẽ rằng mình đã bị một gã vô danh, rỗng túi lừa gạt. Nỗi sợ hãi, cay cú và nhu cầu trút tội khiến chúng quay sang đổ lỗi cho nhau thay vì nhận lỗi về mình.

b) Nội dung và sắc thái của các lời thoại tố cáo:
- Mỗi nhân vật đều cố chứng tỏ mình không phải là kẻ ngốc nghếch đầu tiên tin vào Khlét-xta-cốp, đồng thời chỉ mặt người khác là kẻ đã "reo rắc", "tung tin", khởi đầu cho tấn trò bị lừa.
- Thị trưởng là người cay đắng nhất, vừa tự giận mình ("già đời mà bị một thằng nhãi lừa") vừa quay ra mắng nhiếc, đổ lỗi cho những kẻ đã bẩm báo, tâng bốc khiến ông ta tin đó là quan thanh tra thật.
- Các lời thoại đối đáp diễn ra dồn dập, chì chiết, mang giọng điệu cãi vã, hạ bệ lẫn nhau, phơi bày bản chất ích kỉ, hèn nhát và dối trá của cả bộ máy quan lại.

c) Ý nghĩa nghệ thuật của chi tiết tố cáo lẫn nhau:
- Thủ pháp để nhân vật tự bóc trần nhau giúp Gô-gôn tố cáo gián tiếp: chính miệng các quan lại nói ra tội lỗi, thói xu nịnh, tham nhũng, dốt nát của nhau, nhờ đó toàn bộ sự thối nát của giới quan trường hiện ra khách quan, sắc bén mà không cần lời bình của tác giả.
- Tạo nên tiếng cười trào phúng, châm biếm: cảnh tượng những kẻ vừa khúm núm trước "quan thanh tra" nay quay ra cắn xé nhau vừa gây cười vừa cho thấy sự rệu rã của một tập thể chỉ gắn bó bằng quyền lợi và dối trá.
- Góp phần đẩy xung đột kịch lên cao trào, chuẩn bị cho đòn giáng cuối cùng (tin quan thanh tra thật xuất hiện), khiến tiếng cười trở nên thấm thía, chứa đựng ý nghĩa phê phán xã hội sâu sắc.