Giải Câu hỏi trang 134 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Phân tích câu hỏi: Ý nghĩa của những lời đối thoại xã giao thái quá giữa các nhân vật

Trong đoạn trích *Nhân vật quan trọng* (trích hài kịch *Quan thanh tra* của Gô-gôn), các nhân vật — đặc biệt là viên thị trưởng, bọn quan lại địa phương và Khle-xta-cốp — liên tục trao đổi những lời thăm hỏi, tâng bốc, khách sáo đến mức quá mức bình thường. Kiểu đối thoại xã giao thái quá ấy thể hiện những điều sau:

a) Phơi bày bản chất giả dối, xu nịnh của giới quan lại

- Những lời lẽ ngọt ngào, cung kính, nhún nhường quá đà không xuất phát từ tình cảm chân thật mà chỉ là cái vỏ bề ngoài nhằm che giấu động cơ thật.
- Bọn quan lại tâng bốc, lấy lòng Khle-xta-cốp vì tưởng hắn là quan thanh tra có quyền sinh quyền sát; lời nói càng hoa mĩ, khúm núm thì tâm địa nịnh hót, cầu cạnh càng lộ rõ. Qua đó, nhà văn vạch trần thói đạo đức giả và sự tha hóa trong bộ máy chính quyền.

b) Tạo ra tiếng cười châm biếm, trào phúng

- Sự chênh lệch giữa hình thức ngôn từ (trang trọng, lịch sự) và nội dung thực chất (rỗng tuếch, vụ lợi, sợ hãi) tạo nên mâu thuẫn hài kịch.
- Người đọc/người xem bật cười trước cảnh những kẻ có chức quyền lại hạ mình, khúm núm trước một gã lừa bịp tầm thường. Tiếng cười ấy mang ý nghĩa phê phán sâu sắc.

c) Tố cáo tình trạng lố bịch của xã hội quan trường

- Đối thoại xã giao thái quá cho thấy một xã hội mà quan hệ giữa người với người bị chi phối bởi địa vị, quyền lực và lợi ích chứ không phải sự chân thành.
- Nó phản ánh thói sùng bái quyền lực, nạn hối lộ, luồn cúi và sự trống rỗng về nhân cách của tầng lớp thống trị nước Nga đương thời.

d) Góp phần khắc họa tính cách nhân vật

- Qua cách nói năng khách sáo, tâng bốc, mỗi nhân vật tự bộc lộ bản chất: viên thị trưởng ranh ma, lo sợ; đám quan lại hèn nhát, cơ hội; còn Khle-xta-cốp thì huênh hoang, khoác lác, càng được nịnh càng phổng mũi khoe khoang.

Kết luận: Đối thoại xã giao thái quá là một thủ pháp nghệ thuật đặc sắc của hài kịch, vừa gây cười vừa phê phán; nó phơi bày bản chất giả dối, xu nịnh, lố bịch của giới quan lại và tố cáo một xã hội quan trường mục ruỗng, chạy theo quyền lực và danh lợi.