Giải Câu 3 trang 96 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Đoạn thơ thứ hai (từ "Của ong bướm này đây tuần tháng mật;" đến "Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?") vẽ ra một bức tranh thiên nhiên mùa xuân tươi đẹp, tràn đầy sức sống, đồng thời hé lộ cái nhìn mới mẻ, hiện đại của Xuân Diệu về thế giới.

a) Bức tranh thiên nhiên hiện lên như thế nào?

- Một thiên đường ngay trên mặt đất, tràn trề xuân sắc và tình tứ. Nhà thơ liệt kê một loạt hình ảnh quen thuộc của mùa xuân: ong bướm, hoa của đồng nội, lá của cành tơ, yến anh, ánh bình minh… Tất cả đều non tươi, mơn mởn, căng đầy nhựa sống. Thiên nhiên không chỉ đẹp mà còn ngọt ngào, say đắm như một bữa tiệc tình yêu: "ong bướm" thì có "tuần tháng mật", hoa lá "đồng nội xanh rì", "cành tơ phơ phất", yến anh có "khúc tình si". Mọi vật đều có đôi, quấn quýt, tình tự với nhau.

- Thiên nhiên được cảm nhận bằng tất cả các giác quan và ở trạng thái viên mãn nhất. Có màu sắc (xanh rì), hương vị (tuần tháng mật), âm thanh (khúc tình si của yến anh), ánh sáng (ánh sáng chớp hàng mi). Đặc biệt, hình ảnh "Và này đây ánh sáng chớp hàng mi" so sánh ánh bình minh với cái chớp mắt của người thiếu nữ — thiên nhiên được nhân hóa, trở nên có hồn, trẻ trung và gợi cảm.

- Giọng điệu reo vui, ngây ngất. Điệp ngữ "này đây" lặp lại liên tiếp ở đầu các dòng thơ (Của ong bướm *này đây*… *Này đây* hoa… *Này đây* lá… *Này đây* yến anh… *Và này đây* ánh sáng…) như một lời mời gọi, một tiếng reo hân hoan, vừa gợi cảm giác phong phú, giàu có đến bất tận của thiên nhiên, vừa diễn tả sự háo hức, vồ vập muốn tận hưởng của nhà thơ.

b) Cái nhìn về thế giới của tác giả qua bức tranh đó:

- Cái nhìn lấy con người làm chuẩn mực của cái đẹp. Khác với thơ xưa thường lấy thiên nhiên làm thước đo vẻ đẹp con người, Xuân Diệu lại dùng con người — nhất là người thiếu nữ trẻ trung, tình tứ — làm chuẩn mực để đo vẻ đẹp của thiên nhiên: "Tháng giêng ngon như một cặp môi gần". Hình ảnh so sánh táo bạo, mới mẻ biến cái vô hình (thời gian, tháng giêng) thành cái hữu hình, hữu vị, đầy nhục cảm. Đây là một quan niệm thẩm mĩ rất hiện đại.

- Cái nhìn thế giới đầy tình yêu đời, phát hiện ra vẻ đẹp và niềm vui sống ngay trong cuộc sống trần thế. Với Xuân Diệu, thiên đường không ở đâu xa mà chính là cuộc đời này, mùa xuân này. Thế giới hiện ra như một mâm cỗ, một "bữa tiệc trần gian" mời gọi con người tận hưởng.

- Cái nhìn thấm đẫm ý thức về thời gian và sự hữu hạn. Giữa lúc đang say sưa ngây ngất nhất, niềm vui bỗng chùng xuống: "Tôi sung sướng. Nhưng vội vàng một nửa / Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân". Dấu chấm giữa dòng thơ cùng câu hỏi tu từ "Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?" cho thấy nhà thơ nhận ra vẻ đẹp kia rất mong manh, ngắn ngủi. Chính vì cảm nhận sâu sắc sự trôi chảy, phai tàn của thời gian và tuổi trẻ nên ông càng yêu quý, càng muốn sống vội vàng, cuống quýt để tận hưởng trọn vẹn vẻ đẹp của sự sống.

=> Qua bức tranh thiên nhiên, ta thấy Xuân Diệu là một hồn thơ yêu đời, yêu sống đến cuồng nhiệt, có cái nhìn mới mẻ, hiện đại và một quan niệm nhân sinh tích cực: hãy trân trọng và sống hết mình với từng khoảnh khắc của cuộc đời trần thế.