Giải Câu 1 trang 96 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Cảm nhận chung về nhịp điệu bài thơ "Vội vàng" (Xuân Diệu)

Nhịp điệu của *Vội vàng* là nhịp điệu sôi nổi, gấp gáp, cuồng nhiệt — một nhịp điệu "vội vàng" đúng như nhan đề, thể hiện trực tiếp cái tôi trữ tình ham sống, khát khao giao cảm và chạy đua với thời gian của Xuân Diệu. Có thể cảm nhận nhịp điệu ấy qua những biểu hiện sau:

- Câu thơ co duỗi linh hoạt, không gò theo một khuôn nhịp cố định. Bài thơ viết theo thể tự do, xen kẽ các dòng ngắn (ba, bốn tiếng như "Tôi muốn tắt nắng đi", "Tôi muốn buộc gió lại") với những dòng dài tám tiếng trải rộng. Sự thay đổi độ dài câu khiến mạch thơ lúc dồn dập, gấp khúc, lúc lại mênh mang, trải dài, tạo cảm giác xúc cảm trào dâng không ngừng.

- Nhịp nhanh, mạnh ở những đoạn giục giã. Việc dùng dày đặc điệp ngữ ("Tôi muốn…", "Này đây…", "Ta muốn…"), điệp cú pháp, cùng hàng loạt động từ mạnh và phép liệt kê, tăng tiến ("ôm", "riết", "say", "thâu", "cắn") làm cho nhịp thơ cuộn lên, hối hả như hơi thở gấp gáp của một tâm hồn muốn tận hưởng hết vẻ đẹp trần thế trước khi nó tàn phai.

- Nhịp ngắt đa dạng, nhiều dấu câu chen giữa dòng. Các dấu phẩy, dấu chấm than, dấu chấm lửng và lối vắt dòng khiến câu thơ bị ngắt thành nhiều vế ngắn, tạo tiết tấu dồn dập, nôn nao, phù hợp với tâm trạng vừa say mê vừa lo âu, tiếc nuối thời gian.

- Nhịp điệu biến đổi theo mạch cảm xúc. Đoạn đầu rạo rực, náo nức trước bức tranh thiên đường trên mặt đất; đoạn giữa chùng xuống, trầm lắng, bâng khuâng khi nhà thơ ý thức về sự trôi chảy, một đi không trở lại của thời gian; đoạn cuối lại bùng lên mạnh mẽ, cuồng nhiệt trong khát vọng sống vội vàng, cuống quýt. Nhịp điệu vì thế vừa là nhịp của âm thanh ngôn từ, vừa là nhịp của cảm xúc và tư tưởng.

Khái quát: Đây là một nhịp điệu mới mẻ, hiện đại, phá vỡ sự đều đặn của thơ ca truyền thống; nó chuyển tải sinh động quan niệm sống tích cực và cái tôi cá nhân mãnh liệt của Xuân Diệu — con người luôn khát khao sống hết mình, giao hòa trọn vẹn với cuộc đời và chạy đua cùng thời gian.