Giải Câu hỏi trang 94 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Mở ý: Bài thơ *Vội vàng* của Xuân Diệu thể hiện một ý niệm đặc biệt về thời gian — thời gian tuyến tính, một đi không trở lại — và chính ý niệm ấy đã chi phối sâu sắc đến thái độ sống, lí tưởng sống của con người. Từ cách cảm nhận thời gian trong bài thơ, có thể bàn về ảnh hưởng ấy theo các ý sau:

a) Ý niệm về thời gian trong *Vội vàng* và cội nguồn của nó

Khác với quan niệm thời gian tuần hoàn của người xưa (xuân đi rồi xuân lại, cho con người cảm giác vĩnh cửu, ung dung), Xuân Diệu cảm nhận thời gian theo kiểu tuyến tính: *"Xuân đương tới, nghĩa là xuân đương qua / Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già"*. Mỗi khoảnh khắc trôi qua là một khoảnh khắc mất đi vĩnh viễn, không bao giờ trở lại. Từ đó, nhà thơ thấy cả cái hiện tại tươi đẹp cũng đã mang mầm của tàn phai, chia li: *"Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi"*. Cội nguồn của ý niệm này là ý thức sâu sắc về cái "tôi" cá nhân và về sự hữu hạn của đời người giữa dòng thời gian vô hạn.

b) Ảnh hưởng tích cực: thúc đẩy thái độ sống tích cực, chủ động, biết quý trọng từng khoảnh khắc

Khi ý thức rằng thời gian là hữu hạn và không trở lại, con người sẽ không để cuộc đời trôi đi lãng phí. Trong *Vội vàng*, điều đó biểu hiện thành khát vọng sống mãnh liệt, cuống quýt tận hưởng vẻ đẹp của cuộc đời ngay trong hiện tại: *"Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm"*, *"Ta muốn ôm… Ta muốn riết… Ta muốn say… Ta muốn thâu…"*. Ý niệm thời gian như vậy nuôi dưỡng một lí tưởng sống đẹp: sống hết mình, sống có chiều sâu, trân trọng giá trị của từng ngày, không chần chừ trì hoãn những điều ý nghĩa.

c) Ảnh hưởng tiêu cực có thể có và cách nhìn đúng đắn

Tuy nhiên, nếu tuyệt đối hóa cảm thức về sự trôi chảy, mất mát của thời gian, con người dễ rơi vào tâm lí bi quan, hưởng thụ vội vã, chỉ sống cho hiện tại mà quên trách nhiệm lâu dài. "Vội vàng" của Xuân Diệu, xét đến cùng, không phải là sống gấp ích kỉ mà là khát vọng giao cảm, yêu đời, dâng hiến. Vì thế, cần tiếp nhận ý niệm thời gian ấy một cách tỉnh táo: quý trọng thời gian để sống có lí tưởng, cống hiến và tạo ra giá trị bền vững, chứ không để nó trở thành cái cớ cho lối sống buông thả.

d) Liên hệ, mở rộng

Đối với tuổi trẻ hôm nay, ý niệm "thời gian một đi không trở lại" là lời nhắc nhở hãy biết nắm bắt cơ hội, học tập, rèn luyện và cống hiến khi còn trẻ; biết yêu thương và trân trọng những người quanh mình. Một thái độ sống tích cực được soi sáng bởi ý thức về thời gian sẽ giúp mỗi người sống trọn vẹn, ý nghĩa và để lại dấu ấn đẹp cho cuộc đời.

Kết ý: Như vậy, ý niệm về thời gian có ảnh hưởng quyết định đến thái độ sống và lí tưởng sống: nó có thể khiến con người sống gấp gáp, bi quan, nhưng cũng chính là động lực để con người biết quý trọng hiện tại, sống hết mình và cống hiến. *Vội vàng* của Xuân Diệu chính là tiếng nói khẳng định một lẽ sống đẹp, tích cực nảy sinh từ ý thức sâu sắc về thời gian hữu hạn của kiếp người.