Giải Câu hỏi 3 trang 79 SGK Ngữ văn 12

Gợi ý trả lời

Phân tích và đánh giá cách trình bày dữ liệu của tác giả trong văn bản *Đời muối: Lịch sử thế giới* (Mác Kơ-len-xki)

a) Các loại dữ liệu và hình thức trình bày

Tác giả huy động nhiều loại dữ liệu phong phú, đa dạng để làm sáng tỏ vai trò và lịch sử của muối:

- *Dữ liệu lịch sử:* các mốc thời gian, sự kiện gắn với việc khai thác, buôn bán và đánh thuế muối ở nhiều quốc gia, nhiều thời đại.
- *Dữ liệu địa lí:* những vùng đất, con đường vận chuyển muối, các địa danh nổi tiếng về muối.
- *Dữ liệu khoa học:* đặc tính của muối, vai trò của muối đối với cơ thể con người và trong việc bảo quản thực phẩm.
- *Dữ liệu văn hóa – ngôn ngữ:* nguồn gốc của những từ ngữ, tên gọi bắt nguồn từ "muối".

Các dữ liệu này được trình bày bằng nhiều phương tiện: kênh chữ (số liệu, dẫn chứng, lí giải) kết hợp với lối kể chuyện, phân tích, so sánh. Tác giả sắp xếp dữ liệu vừa theo trình tự thời gian (lịch đại), vừa theo từng phương diện (vai trò kinh tế, chính trị, văn hóa), giúp người đọc thấy muối hiện diện xuyên suốt và rộng khắp trong đời sống nhân loại.

b) Hiệu quả và dụng ý của cách trình bày

- Việc kết hợp nhiều loại dữ liệu từ nhiều lĩnh vực (lịch sử, địa lí, khoa học, ngôn ngữ, văn hóa) khiến thông tin trở nên khách quan, giàu sức thuyết phục và đáng tin cậy; đồng thời cho thấy tầm vóc lớn lao của một thứ tưởng chừng nhỏ bé, tầm thường là muối.

- Dữ liệu không bị trình bày khô khan mà được lồng vào mạch kể hấp dẫn, có liên hệ, so sánh, tạo sự bất ngờ, kích thích hứng thú và trí tò mò của người đọc.

- Cách sắp xếp dữ liệu theo nhiều chiều (thời gian và phương diện) giúp làm nổi bật luận điểm trung tâm: muối không chỉ là một loại gia vị mà còn là nhân tố chi phối kinh tế, chính trị, văn hóa và cả lịch sử thế giới.

c) Đánh giá chung

Cách trình bày dữ liệu của tác giả vừa chính xác, phong phú, khoa học, vừa sinh động, hấp dẫn. Đó là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tính chất của văn bản thông tin (dữ liệu, số liệu xác thực) với nghệ thuật kể chuyện, khiến văn bản đạt được mục đích cung cấp tri thức mà vẫn lôi cuốn người đọc. Qua đó bộc lộ vốn hiểu biết sâu rộng, công phu tra cứu và tình yêu với đề tài của người viết.